Dat on­der­ste knoop­je gaat DICHT!

Eni­ge da­gen ge­le­den hoor­de ik het weer, vlak na het com­pli­ment over mijn gi­let: 

Dat on­der­ste knoop­je moet open…” 

Waar­om die kaas­kop­pen maar blij­ven den­ken dat ze een Ita­li­aan in het al­ge­meen en een Fri­ulaan in het bij­zon­der van sty­le-quo­tes kun­nen voor­zien, blijft me bo­ven elk be­grip ver­raad­se­len, maar het zij zo. Ik schrijf het daar­om nog maar een keer­tje op, zo­dat ik de vol­gen­de over­moe­di­ge, uit de hol­land­se klei ge­trok­ken wijs­neus naar de­ze aan­te­ke­ning kan ver­wij­zen.

Het on­der­ste knoop­je van een gi­let open la­ten in plaats van slui­ten is hip ge­wor­den om­dat de Brit­se ko­ning Ed­ward VII in 1906 dat ook deed na een van zijn ve­le bras­par­tij­en. Zo­als het toen be­ta­me­lijk was, is dit boer­se ge­drag door de ho­ve­lin­gen – in de re­gel pro­fes­si­o­ne­le re­ten­lik­kers met een ti­tel – over­ge­no­men en la­ter ver­spreid rich­ting het volk. (Nor­bert Eli­as heeft dit het ci­vi­li­sa­tie­pro­ces ge­noemd.) We pluk­ken daar nu nog steeds de wran­ge vruch­ten van.

In de tijd van Edu­ard VII dacht men nog dat de ko­ning de toon kon aan­ge­ven met zijn ei­gen stijl, die re­gel­ma­tig – hoe dom of plat dan ook – tot mo­de werd ge­pro­mo­veerd. Dat was in ie­der ge­val hier in West-Eu­ro­pa zo, maar ik ver­moed ook in bij­voor­beeld Rus­land. De Tsa­ris­ti­sche smaak was daar bui­ten­ge­woon pro­vin­ci­aal; iets waar­van de door­snee Rus nog steeds last heeft. Het be­wijs ligt in de ei­e­ren van Fa­ber­ge, waar­voor het Rus­si­sche hof een col­lec­tief zwak had. De ab­jec­te prot­se­rig­heid van die kitsch-ei­e­ren, die ove­ri­gens per stuk een for­tuin waard zijn, vind je nog steeds te­rug in Rus­land. Daar is geen Sov­jet­pe­ri­o­de met aan­pa­len­de Sta­lin-Ba­rok te­gen op­ge­was­sen ge­ble­ken.

Het on­der­ste knoop­je van een jas­je open la­ten heeft een­zelf­de ach­ter­grond als bij het gi­let. Ik te­ken daar­bij het vol­gen­de aan: Edu­ard VII heeft en pas­sant wél even het “jas­je” uit­ge­von­den, om­dat hij geen pan­den meer aan zijn man­tel wil­de heb­ben. De ge­woon­te om bij pand­jas­sen tij­dens het paard­rij­den de on­der­ste knoop los te la­ten, is door E‑VII’s naar de pand­lo­ze jas mee­ge­no­men.

Het on­der­ste knoop­je van zo­wel de gi­let als het jas­je kun je met een ge­rust hart slui­ten. Ik kan het nog be­ter zeg­gen: het is een sterk aan te moe­di­gen te­ken van an­ti-roy­a­lis­me om die on­der­ste kno­pen dicht te doen. Het is ook ei­gen­lijk geen har­ses om ze open te la­ten. Om je nu – meer dan 100 jaar na da­to – nog te con­for­me­ren aan wat een Brit­se vorst dacht wat hip was, lijkt me al he­le­maal van de zot­te.

Mijn re­den om mijn on­der­kno­pen dicht te doen is niet al­leen re­pu­bli­keins. Ik doe het ook ze­ker om­dat ie­der­een ze los laat. De be­lang­rijk­ste re­den is ech­ter es­the­tisch: het is ook veel mooi­er. Jas­jes gaan slecht han­gen als die on­der­knoop los zit, on­danks de ver­ze­ke­ring dat de jas­jes van te­gen­woor­dig juist daar­op ge­sne­den zijn.

Een an­de­re, niet on­be­lang­rij­ke re­den is dat ik als et­ni­sche Ita­li­aan geen stijlad­vie­zen van een kaas­kop ac­cep­teer en daar­naast vol­strekt le­gi­tiem ook kan doen wat ik wil (als het om stijl gaat). Het zou han­dig zijn als de ge­mid­del­de Ne­der­lan­der daar­van op de hoog­te was.