De waarschuwing van Benito Mussolini

Dit plaat­je is een col­la­ge. Links het kloe­ke hoofd van Beni­to Mus­so­li­ni op een aan­kon­di­gings­pos­ter han­gend in mijn gang, met als bege­lei­den­de tekst: “Demon­stra­tie van de Fas­cis­ti­sche Revo­lu­tie”. Rechts de bin­nen­kant van mijn WC-deur. Als deze geslo­ten is, dan kijkt Erri­co Mala­tes­ta – mijn eni­ge ech­te poli­tie­ke idool – van de lin­ker­wand schuin neer op Mus­so­li­ni, cen­traal op deze deur. Hoe besmuikt ook, weg­ge­sto­ken ach­ter de pri­va­cy van mijn toi­let, moet ik toch even een obli­gaat Anti­Fa-punt maken. Want de vraag waar­om de oprich­ter / uit­vin­der van het fas­cis­me zo pro­mi­nent bij een soci­aal-anar­chist aan de muur hangt, is niet triviaal.

De boven­staan­de vraag heb ik al eens beant­woord, zij het in ver­band met het Nati­o­naal-Soci­a­lis­me. Kort gesteld komt het er op neer dat ik de beeld-taal van de fas­cis­ten erg aan­trek­ke­lijk vind. Ik zou mezelf voor mijn kop kun­nen slaan over een der­ge­lij­ke dis­po­si­tie, maar eigen­lijk is die heel nor­maal (om dat gru­we­lij­ke pre­di­caat maar eens te gebrui­ken). Als je er heel even over nadenkt, dan is de logi­ca onontkoombaar.

In de tijd voor inter­net en kleu­ren­te­le­vi­sie werd pro­pa­gan­da voor­al ver­spreid op pos­ters, in kran­ten en af en toe op het wit­te doek. Voor­al op zo’n pos­ter moet de bood­schap “er af sprin­gen”, dus dat ver­eist een gra­fi­sche effec­ti­vi­teit van een hoge orde. De moder­ne tijd, die na de eer­ste wereld­oor­log (1914 – 1918) aan­brak, had daar­voor een mooie beeld­taal tot haar beschik­king, die net was uit­ge­von­den en die erg goed moet heb­ben gewerkt voor de over­dracht van voor­al ideeën (in plaats van plaat­jes): het Kubis­me. Begon­nen als stro­ming bin­nen de beel­den­de kunst omstreeks 1906 en lopend tot onge­veer 1920, was het Kubis­me de pre­cur­sor van het Futu­ris­me, de stro­ming die in belang­rij­ke mate vorm gaf aan alles wat ik Tota­li­tair-Rea­lis­me zou­den kun­nen noe­men. (Ik schrijf het maar even zo op, want een bete­re term kan ik niet ver­zin­nen.) Het Futu­ris­me, op haar beurt, was ver­ge­ven van de fas­cis­ten, want die zwart­hem­den had­den iets met die toe­komst, die beter, snel­ler, gro­ter en rati­o­ne­ler moest wor­den, wars van oude tra­di­ties en klein­bur­ger­lijk geleuter.

Ik ben een fer­vent toe­komst­kij­ker – een futu­rist après la let­tre – maar dan een van de lin­ker­kant van het poli­tie­ke spec­trum. Dat weer­houdt me er niet van om toch heel erg aan­ge­spro­ken te wor­den door de beeld-reto­riek die door de fas­cis­ten gehan­teerd werd (of wordt, alhoe­wel de beeld-mees­ters van wel­eer, afge­me­ten aan de kwa­li­teit van van­daag, niet meer actief zijn). In mijn optiek kun je zeg­gen wat je wilt, maar het Tota­li­tair-Rea­lis­me is visu­eel bij­zon­der aan­trek­ke­lijk; wel­ke club er ook gebruik van maakt. 

Daar­om hangt Mus­so­li­ni dus aan mijn muur. Maar er is nog iets: er zijn poli­tie­ke com­men­ta­to­ren die ons waar­schu­wen voor een nieu­we New Order, die van het inslui­pen­de fas­cis­me van van­daag. Daar­on­der zit­ten begaaf­de ana­ly­s­ten, zoals Made­lei­ne Albright en Noam Choms­ky. De teneur van hun ver­haal is dat het fas­cis­me steeds pro­mi­nen­ter wordt, en niet alleen als sub­cul­tuur in het groot­steed­se Euro­pa, maar als vige­ren­de “ide­o­lo­gie” van heden­daag­se regimes. Dat van Donald Trump (VS) is er een van. Aan­ge­zien ik de angst van Albright en Choms­ky deel, wil ik best een hand­je mee­hel­pen om de wereld te waar­schu­wen. Ver­be­ter de wereld en begin bij jezelf is het idee. Dus ik ver­be­ter de wereld en begin alvast in mijn toi­let. Daar­om han­gen er niet alleen Futu­ris­ten aan mijn muur, maar ook Mus­so­li­ni. Zijn ver­schij­ning moet de bezoe­kers van mijn huis aan het den­ken zetten.

Als laat­ste opmer­king stel ik dat er een grens is. Ik zou nooit een por­tret van Adolf Hit­ler aan mijn muur han­gen om de reden die ik hier­bo­ven noem. Alleen Mus­so­li­ni waar­schuwt in mijn huis voor het opko­men­de fas­cis­me. Dat is curi­eus om twee rede­nen: ten eer­ste is hij pre­cies dege­ne die het fas­cis­me heeft uit­ge­von­den; ten twee­de was hij het die na de eer­ste wereld­oor­log naar Lon­den afreis­de om de wereld te waar­schu­wen voor een geterg­de en popu­lis­ti­sche Hit­ler, die na het ver­drag van Ver­sail­les (1918), met een uit­ge­kne­pen Duits­land eigen­lijk geen ande­re kant op kon dan een nieu­we, tota­le oor­log in Europa.

Een gedachte over “De waarschuwing van Benito Mussolini

  1. Broe­ders laat ons de kazer­ne sloopen
    En op haar geëffenden grond
    Ons zaai­en weer in vreug­dig hopen
    Op oogst, op een blij­de­ren stond
    De wree­de waap’­nen neergesmeten
    D’u­ni­form rukt u van het lijf
    En alom weer­galm­de ’t van de kreten:
    Komt broe­ders staakt dit moordbedrijf

    De wapens neer
    Voort­aan soldaten
    ‘T kruit ten prooi aan den wind gelaten
    Het helsch kanon ont­brand niet meer
    Geen val­sche roem en eer voor soldaten
    Breekt de zwaar­den over de knieën
    En regi­men­ten gaat uiteen

    Met wat recht dwingt men ons te leeren
    Die vloek­ba­re kunst van het staal?
    Zul­len wij dan eeu­wig blij­ven eeren
    Dat men­schenon­tee­rend schandaal?
    Neen neen niet lan­ger mag m’ons leiden
    Naar de slacht­plaats als het vee
    Wil men ons tot oor­logs­hel­den wijden
    Wij zijn de sol­da­ten van de vree!

Laat een antwoord achter aan Toni Antwoord annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *