De­mo­cra­tie is Geen­Stijl

Het lijkt sim­pe­le en doel­tref­fen­de de­mo­cra­tie: je hebt een par­tij met le­den in de ka­mer en die laat je door de an­de­re (niet kamer-)leden van de par­tij aan­stu­ren voor de stem­min­gen in het par­le­ment. Een kij­ken: als Geen­Stijl straks 20.000 le­den krijgt, wat ik erg aan de ho­ge kant vind, dan gaan die straks per meer­der­heid in mi­cro-re­fe­ren­da be­pa­len wat het stem­ge­drag van de ver­te­gen­woor­di­gers in De Ka­mer zal zijn. Als dat er twee zijn, dan is dat suf om­ge­re­kend 10.000 le­den per ze­tel. Even voor mijn ei­gen dui­de­lijk­heid: de­ze be­re­ke­ning zegt he­le­maal niets.

Wat wel wat zegt is de in­ten­tie van Geen­Stijl om de de­mo­cra­tie op de­ze ma­nier te red­den. Ze spre­ken daar­bij haast lief­ko­zend van mi­cro-re­fe­ren­da, waar­mee ze aan­ge­ven erg ge­char­meerd te zijn van dit schijn­baar de­mo­cra­ti­sche in­stru­ment. Ge­luk­kig heeft hun im­ple­men­ta­tie – waar ove­ri­gens heel veel op af te din­gen is, waar­on­der een ge­brek aan po­li­tie­ke rug­gen­graat – niet veel met het re­gu­lie­re re­fe­ren­dum te ma­ken. Dat moet niet met ho­ge­school-de­mo­cra­tie wor­den ver­ward maar het kan voor­al ge­zien wor­den als een pseu­do-de­mo­cra­tisch mis­bak­sel. Ik zal er hier niet al te diep op in­gaan, maar ge­trap­te de­mo­cra­tie, waar­bij is­sues en me­nin­gen door De Par­tij wor­den ge­fil­terd voor­dat ze De Ka­mer in­gaan voor stem­ming, vind ik toch mooi­er. Het voor­komt dat er ge­stemd wordt met de on­der­buik door on­ge­ïn­for­meer­de men­sen die op een en­ke­le to­pic een niet-ge­ga­ran­deerd ge­fun­deer­de me­ning heb­ben.

Een de­mo­cra­tie met po­li­tie­ke par­tij­en en af­vaar­di­gin­gen in frac­ties van het par­le­ment voor­komt dat de waan van de dag ook daar te­recht komt. Re­fe­ren­da zijn daar­om al­leen al on­zin­nig, niet de­mo­cra­tisch en in hun hui­di­ge bi­po­lai­re vorm bui­ten­ge­woon on­wen­se­lijk. Daar staat te­gen­over dat er ook goe­de re­fe­ren­da kun­nen wor­den ge­hou­den, die dan niet al te­veel ge­wicht moe­ten krij­gen en die meer ruim­te bie­den dan al­leen een aan sterk ver­vui­len­de bi­as on­der­he­vi­ge voor- of te­gen­stem. Ons meest re­cen­te voor­beeld: Ita­lië heeft mas­saal “nee” ge­stemd bij de raad­ple­ging van af­ge­lo­pen zon­dag. De over­moe­di­ge en po­li­tiek ken­ne­lijk niet erg ge­voe­li­ge Ren­zi treedt nu af, maar nie­mand kan be­vroe­den waar­om en waar­te­gen Ita­lië nu ei­gen­lijk nee heeft ge­zegd. Dat het poot­jes­ha­ken van Ren­zi voor de hand ligt zou kun­nen, maar we zul­len het nooit echt we­ten.

Als de par­le­men­ta­ri­ërs van Geen­Stijl zich di­rect door hun le­den la­ten ver­tel­len wat ze moe­ten stem­men, dan wordt daar­mee een heel klein stuk­je “re­fe­ren­dum” De Ka­mer in ge­haald. Het is ech­ter be­perkt. Van de 150 le­den on­der een of an­de­re par­tij­dis­ci­pli­ne zul­len er dan mis­schien twee zijn die door het ge­me­ne volk wor­den be­stuurd. Is dat erg? Neen, want het geeft een gei­ni­ge, zij het be­perk­te in­di­ca­tor van de stand van ’s lands vlag, maar het moet wel bij een mar­gi­naal lol­le­tje blij­ven. Ech­te de­mo­cra­tie, met ech­te in­for­ma­tie be­sla­gen en door ech­te po­li­ti­ci be­dre­ven, heeft te al­len tij­de mijn voor­keur.

Po­pu­lis­me: het ge­me­ne volk in de bip­sen ge­no­men
The Trum­plex: tus­sen slecht en ca­ta­stro­faal