Ho­mo Sapiens 2.0 – de eer­ste die springt is zeer moe­dig!

Vraag aan de ge­mid­del­de mens of hij ooit LSD heeft ge­no­men en hij zal “neen” zeg­gen. Ge­luk­kig maar, want ik heb van ho­ren zeg­gen dat het flink hef­tig kan zijn en dat zo­iets aar­dig in je hoofd te­keer kan gaan. Een trip laat je een we­reld in­stap­pen die je he­le brein kan over­ne­men en waar­in je din­gen ziet die je je an­ders nooit zou kun­nen voor­stel­len.

Het schijnt wel vei­lig te zijn: op een ge­ge­ven mo­ment is de trip uit­ge­werkt en gaat hij voor­bij, hoe hef­tig hij ook was. Dat is wat je als Trip­po­naut ze­ker weet. Toch is de er­va­ring niet voor ie­der­een weg­ge­legd. Je moet sterk in je schoe­nen staan om er niet he­le­maal maf van te wor­den. Als je iets psy­chisch on­der de le­den hebt waar­van je het be­staan niet kent, dan is een trip wel dé ma­nier om het bo­ven wa­ter te ha­len. Daar moet je maar net zin in heb­ben. Syn­the­ti­sche schi­zo­fre­nie is voor zo­ver ik weet een goed en zeer tref­fend ali­as voor elk hef­tig trip­mid­del. Any ta­kers?

Maar nu de­ze: vraag de ge­mid­del­de mens of hij ooit een vol­le­di­ge, ‘Brain to Tech”, Vir­tu­e­le Re­a­li­teit (VR) er­va­ring zou wil­len heb­ben en hij zal “ja” zeg­gen. De aan­slui­ting van het be­wust­zijn op “The Cloud” is voor ve­len een aan­lok­ke­lij­ke ge­dach­te. De mo­ge­lijk­he­den die zo­iets biedt zijn schier ein­de­loos. On­ster­fe­lijk­heid is er slechts een­tje van. Leu­ker is, dat als je je vol­le­dig virtueel/mentaal kunt ver­plaat­sen, dan kun je over­al heen en mee­ma­ken wat je maar wilt, zon­der echt uit je luie stoel te ko­men. Dat scheelt een he­le­boel trans-At­lan­ti­sche vluch­ten en het zou wel eens hét ant­woord kun­nen zijn op de de kli­maat­pro­ble­men als ge­volg van de ve­le va­kan­tie­rei­zen die men­sen te­gen­woor­dig on­der­ne­men; voor­al als er ge­vlo­gen wordt. Je­zelf echt fy­siek ver­plaat­sen zal een keer he­le­maal uit de mo­de zijn. Dat voor­spel ik. Het ge­beurt na­tuur­lijk niet over­mor­gen, maar wel bin­nen 50 jaar.*

Het eni­ge wat je straks no­dig hebt als je vir­tu­eel reist is een huur-Ava­tar, die “aan de an­de­re kant” van de VR-ses­sie je li­chaam is; met al­le zin­tui­gen en le­de­ma­ten die je maar wilt heb­ben in­cluis. Af­han­ke­lijk van de wens neem je er nog een paar meer. De spe­ci­fi­ca­ties van je huur-li­chaam stel je na­tuur­lijk zelf sa­men naar ge­lang je reis­doel. Soms heb je lan­ge en krach­ti­ge be­nen no­dig, als je de K2 wilt be­klim­men bij­voor­beeld. En soms zul je an­de­re li­chaams­de­len wil­len aan­pas­sen. Het ligt er maar aan wat je van plan bent. Ge­bruik je een ava­tar om naar je werk te gaan – het nieu­we, hy­bri­de “thuis­wer­ken” – dan re­gelt de zaak er wel een voor je, die pre­cies kan doen wat zij van je wil­len. Om te wer­ken hoef je straks dus ook je bed niet meer uit te ko­men.

De mo­ge­lijk­he­den die door VR en het ge­bruik van Ava­tars wor­den ge­o­pend zijn bij­na te kin­ky om je voor te stel­len. De fan­ta­sie is de eni­ge li­miet, zo lijkt het. Ik te­ken daar­om al­vast wat za­ken aan waar­over ik in de ko­men­de tijd moet na­den­ken. Ze zijn on­ge­or­dend en (nog) niet sys­te­ma­tisch en ze gaan uit van een vol­le­dig func­ti­o­ne­le Vir­tu­e­le Re­a­li­teit, waar­in je he­le­maal – full-bo­dy – op­gaat. Bin­nen en­ke­le ja­ren zal dit wer­ke­lijk­heid zijn.**

1De eer­ste mens die vol­le­dig de VR in­stapt moet bij­zon­der moe­dig zijn! Ik zou het nooit doen ge­loof ik. De stap te­rug is van­af dat mo­ment na­me­lijk een the­o­re­ti­sche aan­ge­le­gen­heid die wel­licht fi­lo­so­fisch op te los­sen is, maar in prin­ci­pe is hij niet meer ken­baar. Voor­dat je het in de smie­zen hebt, stap je in wer­ke­lijk­heid van de ene VR in de an­de­re en kom je nooit meer echt thuis. (Wie kent dat, een droom in een droom in een droom…?) De film “The Ma­trix” (1999) laat pre­cies dat beeld zien.

2Die net­te men­sen /annex ka­pi­ta­lis­ten zijn over het al­ge­meen te­gen che­misch drugs­ge­bruik, maar voor de ont­wik­ke­ling van hoog­waar­di­ge tech­no­lo­gie die voor het ma­ken van een vol­le­di­ge func­ti­o­ne­ren­de Cy­borg of Vir­tu­al Ex­pe­rien­ce nood­za­ke­lijk is. Zij zien wel een be­zwaar in een (al­tijd re­la­tief be­perk­te) roes die door che­mi­ca­li­ën wordt ver­oor­zaakt maar niet in een (vol­le­di­ge en brein-om­span­nen­de) roes die door High­Tech wordt ge­ïn­du­ceerd. Waar­om is dat? Om­dat de over­na­me van het ego bij VR straks to­taal is, an­ders dan bij het ge­bruik van drugs? Full & To­tal VR maakt de vol­le­di­ge con­tro­le van het con­su­men­ten­volk mo­ge­lijk. Drugs niet. Ook hier­voor ver­wijs ik naar The Ma­trix

3Veel de­sig­ner-drugs die nu hip zijn wer­den ooit voor een ge­heel an­der doel ont­wik­keld. En het wa­ren over­heids­in­stan­ties zo­als ge­hei­me dien­sten die dat de­den. De be­doe­ling was dan om een waar­heids­se­rum te ma­ken, een sub­stan­tie die het mo­ge­lijk maakt om de con­tro­le van een in­di­vi­du vol­le­dig over te ne­men of voor een an­de­re vorm van che­mi­sche oor­logs­voe­ring op mi­cro-schaal. MDMA – de werk­za­me stof in el­ke XTC pil – is hier­van het meest be­ken­de voor­beeld.

4 - Een che­mi­sche trip houdt al­tijd op, om­dat op een ge­ge­ven mo­ment de sub­stan­tie die hem ver­oor­zaakt uit je li­chaam weg is. Bij een Vir­tu­al­Tech trip weet je dat niet en is het af­han­ke­lijk van de­ge­ne die aan de knop­pen zit (en jou je reis laat ma­ken) of van een au­to­ma­ti­sche scha­kel-me­cha­nis­men in jouw VR-ca­bi­ne thuis. Dat moet dan wel al­tijd sto­rings­vrij blij­ven wer­ken.

5De VR is zo kneed­baar dat de­ze snel veel aan­trek­ke­lij­ker te ma­ken is dan de ech­te re­a­li­teit. Bij­voor­beeld, als je in de VR een hef­tig seks­le­ven hebt dat je vol­le­dig be­vre­digt, ter­wijl je in het echt niet wordt aan­ge­ke­ken, dan moet je wel erg ge­di­ci­pli­neerd zijn om nog te­rug naar de re­a­li­teit te wil­len. Een hef­ti­ge, mon­di­a­le VR-ver­sla­ving van de mens­heid ligt mis­schien wel op de loer.

Zo zijn er nog meer vra­gen te be­den­ken en dat zal ik ook doen. Eén ding staat als een paal bo­ven wa­ter: de eer­ste mens die zich vol­le­dig in The Cloud laat op­ne­men is een pi­o­nier van de ui­terst dap­pe­re soort. Hij of zij zal zich er­gens in een re­la­tief pri­mi­tief la­bo­ra­to­ri­um – in ver­hou­ding tot de con­fec­tie­mid­de­len die 10 jaar na­dien be­schik­baar zul­len zijn – la­ten di­gi­ta­li­se­ren en la­ten uplo­a­den. Daar­bij zijn nog niet al­le veilg­heids-voor­zie­nin­gen die er zou­den moe­ten zijn aan­we­zig. Het zal hem/haar niet te­gen­hou­den. Dat is nu een­maal het voor­land van de ge­dre­ven we­ten­schap­per, ope­re­rend aan de grens van het men­se­lij­ke kun­nen. Wie kent niet het voor­beeld van Ma­da­me Cu­rie, die door stra­lings­ziek­te – ver­oor­zaakt in haar ei­gen la­bo­ra­to­ri­um – is over­le­den?


*) Dit ver­zin ik he­laas niet zelf. De ge­ni­a­le schrij­ver Wil­li­am Gib­son (1948) heeft dit con­cept op mees­ter­lijk wij­ze ge­bruikt in zijn boek “The Pe­ri­s­p­he­ral” (2014) en het is ook te zien in de film Ava­tar (2009).

**) Ik zeg het er maar even bij, om­dat ik re­gel­ma­tig word ge­con­fron­teerd met vra­gen als “Maar met zo’n gek­ke bril op is het toch heel an­ders… ?” Men­sen die hun ge­brek aan fan­ta­sie en in­zich­ten als stan­daard be­schou­wen zijn bui­ten­ge­woon ver­moei­end. Men­sen die geen pro­gres­sie in de toe­komst zien om­dat ze den­ken dat ie­der­een even slim (of dom) is als zij trou­wens ook. Het is ze­ker dat ava­tars, VR, cy­borgs en syn­the­tisch le­ven voor on­ze be­le­ving straks even echt zul­len zijn als de we­reld die we nu om ons heen zien. De Tech van van­daag is ook heel erg an­ders – en voor­al heel erg veel be­ter – dan die van 50 jaar ge­le­den en de snel­heid van ont­wik­ke­lin­gen neemt toe. Dat houdt in dat de­ze Tech over 50 jaar ver­der en har­der is ont­wik­keld dan in de ver­ge­lijk­ba­re pe­ri­o­de tus­sen nu en 1967.