Roken in de verdomhoek? Dan maar naar Afrika!

Ik las laatst een bui­ten­ge­woon tries­te kop­tekst in de krant, die luid­de: “Door da­len­de in­kom­sten in het Wes­ten rich­ten fa­bri­kan­ten van rook­waar hun gloei­en­de am­bi­tie meer op Afri­ka. Ta­baks­con­cerns zien door de stij­gen­de in­ko­mens nieu­we kan­sen. Rechts­za­ken, in­ti­mi­da­tie en om­ko­ping wor­den niet ge­schuwd.

… en dat ter­wijl zelfs in Chi­na het ro­ken sys­te­ma­tisch wordt ont­moe­digd. Maar even wach­ten… Ken­nen we de­ze tekst niet van een eer­de­re ge­le­gen­heid, zij het in een iets an­de­re vorm en over een iets an­der on­der­werp: de far­ma­ceu­ti­sche in­du­strie? Als ik in mijn her­in­ne­ring een jaar of 30 te­rug­ga dan moet het tries­te ant­woord he­laas be­ves­ti­gend zijn.

Die af­ge­keur­de me­di­cij­nen zijn al de­cen­nia lang een is­sue. Ge­nees­mid­de­len die hier in Eu­ro­pa niet (meer) wor­den toe­ge­staan, wor­den mas­saal in Afri­kaan­se lan­den ge­dumpt. De in­du­strie, die wel be­grijpt dat er re­gels zijn voor Eu­ro­pe­a­nen maar ken­ne­lijk niet dat de­ze voor Afri­ka re­le­vant zijn, zal het een worst zijn. Han­del is han­del, lijkt het de­vies, dus de ver­koop gaat door. Nu ik er heel even­tjes over na­denk schiet me er nog een te bin­nen: de be­strij­dings­mid­de­len voor de land­bouw. Op het Afri­kaan­se con­ti­nent wordt er gul en on­be­heerst ge­spo­ten en ge­strooid met mid­de­len die hier al lang ver­bo­den zijn. Zo al­les bij el­kaar be­schou­wend staat als een paal bo­ven wa­ter dat Afri­ka de vuil­nis­belt van het wes­ten is.

In dat licht valt het ook op dat er tot kort­ge­le­den meer af­ge­dank­te com­pu­ters van Eu­ro­pa naar Afri­ka gin­gen dan dat ze daar stop­con­tac­ten (of über­haupt be­schik­ba­re stroom) had­den. Als ik het goed be­grijp is die dump-prak­tijk on­der druk van de EU on­der­tus­sen af­ge­lo­pen. Dat is maar goed ook, want veel van die hard­wa­re werd met de hand, door kin­de­ren, op het strand ver­brand om er de waar­de­vol­le me­ta­len uit te ha­len; iets wat ei­gen­lijk al­leen maar vei­lig en doel­ma­tig mo­ge­lijk is in een ge­a­van­ceer­de schei­dings­oven. Kan de EU de­zelf­de druk niet op de ver­sprei­ding van si­ga­ret­ten en be­strij­dings­mid­de­len zet­ten? Om maar ge­lijk een ant­woord te ge­ven: ze kun­nen wel, maar ze doen het niet van­we­ge de peu­ken die de EU voor de si­ga­ret­ten­fa­bri­kan­ten en haar ui­terst ef­fec­tie­ve Brus­sel­se rook­lob­by poept.

Voor­dat ie­mand roept dat al­le el­len­de die Afri­ka over­komt aan de hand van wes­ter­se be­drij­ven en be­stuur­ders op een of an­de­re ma­nier aan het ko­lo­ni­a­le ver­le­den en dús aan de ko­lo­ni­sa­tors te wij­ten is: dat is on­zin. De el­len­de die Afri­ka nu voor haar kie­zen krijgt ligt aan de Afri­ka­nen zelf en hun aper­te on­ver­mo­gen om voor vrij­wel al­le lan­den op dat enor­me con­ti­nent se­ri­eu­ze, de­mo­cra­ti­sche gro­te-men­sen re­ge­rin­gen en in­sti­tu­ten op te zet­ten. Afri­ka­nen op ho­ge be­stuur­lij­ke pos­ten be­kom­me­ren zich in de re­gel voor­al om zich­zelf en hun eli­te-ge­no­ten. De rest kan door de grond stor­ten. Het is daar­bij he­laas wel zo dat het volk, dat vaak op de een of an­de­re ma­nier bui­ten het he­le machts­the­a­ter staat, een ge­na­de­loos oor wordt aan­ge­naaid. Ken­ne­lijk vin­den voor­al de Afri­kaan­se lei­ders dat men­sen­le­vens min­der waard zijn dan de be­lan­gen van hun co­te­rie. Van­daar dat het ro­ken daar nu su­per hip be­gint te wor­den.

Ein­de­lijk: Zimbabwe’s Mu­ga­be naar de prul­len­bak
Ro­bots met een pas­poort
T⛪UIS | MUURK✍NT | | Carlito, ergo SUM! - JAARGANG 8 | ◬