The Bor­der­li­ne Per­so­na­li­ty Dis­or­der

Klik voor ver­gro­ting

Ik heb het al eens eer­der ge­steld: de li­te­rai­re al­le­go­rie is een krach­tig in­stru­ment. Er ge­beurt wel eens wat om me heen dat me tot schrij­ven noopt. Dit we­blog is het re­sul­taat er­van. Ik denk dan na over din­gen die ik, als ik ze be­ter wil be­grij­pen, toch maar even op­schrijf.

Een van mijn vo­ri­ge aan­te­ke­nin­gen ging over Nar­cis­me, be­schre­ven aan de hand van Trumps “hand­ling” van de com­mu­ni­ca­tie met Spea­ker of the Hou­se Pe­lo­si. In de de buik­kramp-ver­oor­za­ken­de vi­deo die ik bij die aan­te­ke­ning heb bij­ge­slo­ten zie je Trump ope­re­ren als een vol­leerd ma­ni­pu­la­tor en kun­dig so­ci­o­paat. Om­dat ik me toch zor­gen maak over de even­tu­e­le per­soon­lijk­heids­stoor­nis­sen van de­ge­ne die de Ame­ri­kaan­se Nu­cle­ai­re Knop on­der zijn vin­gers heeft, heb ik me ook maar eens ver­diept in de da­ge­lijk­se gang van za­ken in het Wit­te Huis. Daar­uit komt een beeld van Trump naar vo­ren dat zeer ij­zing­wek­kend is in com­bi­na­tie met dat van de nar­cist: na­me­lijk dat van de Bor­der­li­ne Per­so­na­li­ty Dis­or­der.

Mijn bron­nen in­za­ke het fe­no­meen Bor­der­li­ne in het al­ge­meen zijn de boe­ken “Stop Wal­king on Eggs­hells” (1996) van Paul T. Ma­son en Randy Kre­ger en “I Ha­te You – Don’t Lea­ve Me: Un­der­stan­ding the Bor­der­li­ne Per­so­na­li­ty” (1989) van Je­rold Jay Kreis­man en Hal Straus.

Over Trump spe­ci­fiek zijn mijn bron­nen: “Fear: Trump in the Whi­te Hou­se” (2018) van Bob Wood­ward, “Fire and Fu­ry” (2018) van Mi­chael Wolff, “The Trump Whi­te­hou­se: chan­ging the ru­les of the ga­me” (2018) van Ro­nald Kes­s­ler, “A Hig­her Loy­al­ty: Truth, Lies, and Lea­der­ship” (2018) van Ja­mes Co­mey en “Trump Re­ve­a­led: An Ame­ri­can Jour­ney of Am­bi­ti­on, Ego, Mo­ney, and Po­wer” (2016) door Mi­chael Kra­nish en Marc Fis­her.

De eer­ste twee boe­ken be­schrij­ven het da­ge­lijk­se le­ven met een bor­der­li­ner, het ge­vaar dat ze vor­men voor de men­sen in hun di­rec­te om­ge­ving en de on­ge­nees­lijk­heid van dit per­soon­lijk­heids-de­fect. De twee­de set be­schrijft Trump in het Wit­te Huis, on­ge­zui­verd en rauw; met een goe­de, ge­de­tail­leer­de in­kijk in de ge­stoor­de per­soon­lijk­heid van de Borderliner/Narcist Do­nald Trump en het le­ven en wer­ken met een man als hij.

Het ge­drag van Trump in het Wit­te Huis te­gen zijn staf – zo­als dat wordt be­schre­ven in de boe­ken hier­bo­ven – laat niets aan on­dui­de­lijk­heid over: Trump is naast een nar­cist ook een bor­der­li­ner. Hij leeft in een we­reld die hij zelf uit zijn ve­le waan­idee­ën heeft ge­des­til­leerd. Daar­bij be­paalt, re­gu­leert en ma­ni­pu­leert hij al­le in­ter­ac­tie waar­aan hij deel­neemt en heeft hij re­gel­ma­tig on­be­daar­lij­ke woe­de­aan­val­len. Dan loopt zijn hoofd rood aan en staat hem het bloed in zijn ogen. De stem­mings­wis­se­lin­gen waar­aan hij lijdt zijn on­der­tus­sen le­gen­da­risch. Een goe­de sfeer kan als hij er­gens bin­nen­stapt acuut 180 gra­den draai­en naar iets heel ne­ga­tiefs en hij maakt bij zijn re­gel­ma­ti­ge, schof­fe­ren­de en ver­stij­ven­de scheld­ka­non­na­des geen en­kel ver­schil tus­sen me­de­wer­ker, vriend of vij­and. Zelf ont­kent hij na zo’n exer­ci­tie bij hoog en bij laag dat hij kwaad was of dat hij über­haupt heeft staan schel­den en ver­vol­gens pro­jec­teert hij zijn woe­de on­ver­sne­den op zijn staf­le­den. Die krij­gen daar­mee al­le ver­ant­woor­de­lijk­heid voor Trumps wan­ge­drag in hun schoe­nen ge­scho­ven. Hij heeft heel mis­schien iets ge­daan wat niet he­le­maal in de haak was, maar de re­den die dat voor hem le­gi­ti­meert ligt al­tijd bij een an­der.

Trump is een no­toir vreemd­gan­ger, iets waar­van hij naar ver­luidt ook nog eens de vrou­wen in zijn le­ven de schuld geeft. In die geest is te be­den­ken dat zij die het dichts bij hem staan waar­schijn­lijk de hard­ste klap­pen krij­gen. Ik heb daar­om – naast voor zijn staf­le­den – voor­al veel me­de­lij­den met zijn vrouw Me­la­nia, de Gro­te On­zicht­ba­re, die bij haar pu­blie­ke ver­schij­nin­gen in de re­gel een be­hoor­lijk af­ge­rag­de en uit­ge­put­te in­druk ach­ter­laat.

Als laat­ste: Trump ver­wacht spe­ci­a­le loy­a­li­teit van de men­sen om hem heen, wat hij ook uit­haalt; iets wat al­tijd duidt op en zeer los­se hou­ding over wat in de om­gang met an­de­ren be­ta­me­lijk is, maar het is ook een aan­wij­zing voor een pro­ble­ma­ti­sche per­soon­lij­ke in­te­gri­teit en een slecht func­ti­o­ne­rend mo­reel kom­pas. (Co­mey 2018)

Een Bor­der­li­ner is ge­vaar­lijk, voor­al als hij denkt dat hem niets man­keert. Voor de Bor­der­li­ne Per­so­na­li­ty Dis­or­der geldt na­me­lijk: “The­re Is No Cu­re!” Ken­mer­kend aan dit de­fect zijn – naast de stan­daard in­di­ca­to­ren in het plaat­je hier­bo­ven – im­pul­si­vi­teit, (agres­sief en con­flict-zoe­kend) wan­ge­drag naar men­sen om hem heen, een ge­brek aan em­pa­thisch ver­mo­gen en een vol­le­di­ge af­we­zig­heid van zelf­re­flec­tie. De Bor­der­li­ner ver­liest re­gel­ma­tig con­tac­ten om­dat die zich op een ge­ge­ven mo­ment af­ke­ren van de ne­ga­tie­ve ener­gie en het ru­zie-ge­drag die hij als per­ma­nen­te drei­gin­gen met zich mee­draagt. Door het on­ver­mo­gen zich­zelf of zijn ei­gen ge­drag te zien of er op te re­flec­te­ren – even­tu­eel ge­com­bi­neerd met de nar­cis­ti­sche wei­ge­ring om feed­back over zijn ei­gen ge­drag te ac­cep­te­ren – kan de bor­der­li­ner wel con­sta­te­ren dat ie­der­een bij hem weg­loopt, maar heeft hij geen idee waar­om dat is. Ge­com­bi­neerd met nar­cis­me wordt de­ze per­soon een dic­ta­tor en een con­trol freak, die – om het “Um­feld” vol­le­dig te kun­nen ma­ni­pu­le­ren – al­tijd zal pro­be­ren te be­pa­len hoe, wat, wan­neer, of en waar­over er com­mu­ni­ca­tie met men­sen om hem heen plaats­vindt. Het doel daar­bij is al­tijd om zijn ei­gen agen­da – hoe ver­wron­gen of on­re­a­lis­tisch ook – te re­a­li­se­ren. De Borderliner/Narcist is in dat op­zicht een so­ci­aal-psy­cho­lo­gi­sche pa­ra­siet, die ex­clu­sief de ei­gen, im­pul­sie­ve be­lan­gen na­streeft. En het meest tries­te ge­ge­ven dat on­der de­ze stoor­nis­sen ligt is dat de per­soon zelf er geen en­ke­le weet van heeft, of in ie­der ge­val doet als­of.

Als je Trump op TV volgt en pu­bli­ca­ties over hem leest, dan zie je al­les wat hier­bo­ven staat be­schre­ven te­rug­ko­men. De iro­nie van zijn dom­me fo­cus op die muur tus­sen Mexi­co en de V.S. is daar­bij niet te mis­sen: hij wil een ko­gel­vrije “Bor­der­li­ne” heb­ben, waar geen “on­ge­wenst” ele­ment door- of over­heen komt. Hij zet daar­mee – als hij het über­haupt voor el­kaar krijgt – zijn ge­stoor­de per­soon­lijk­heid straks let­ter­lijk in steen en staal ge­bei­teld en maakt daar­mee zijn on­mis­ken­baar naar een dic­ta­tuur nei­gen­de re­gime ook wer­ke­lijk tast­baar; de muur is een let­ter­lijk ci­taat van zijn af­wij­king.

Ik krijg het er, als ik er over na­denk, weer he­le­maal Spaans be­nauwd van. Trump zal nooit de stap over zich­zelf heen kun­nen zet­ten, iets wat je van el­ke vol­was­se­ne ver­wacht en wat ie­mand in zijn po­si­tie al he­le­maal zou moe­ten kun­nen. Ech­ter, in plaats van een goe­de lei­der te zijn, die zich­zelf en zijn idee­ën “checkt against re­a­li­ty” met­selt hij zich­zelf vast in zijn ei­gen ge­lijk en zal hij ster­ven in de we­ten­schap nooit iets fout te heb­ben ge­daan. Daar­bij kijkt de we­reld toe om te zien hoe de slecht­ste pre­si­dent van de V.S. ooit zijn de­struc­tie door­zet. De V.S. kun­nen slechts ho­pen dat hij zo snel mo­ge­lijk het veld ruimt, iets wat zo­maar zou kun­nen ge­beu­ren als het elec­to­raat hem dui­de­lij­ke gren­zen stelt en hem er bij kop en kont uit­gooit. Ik help de Ame­ri­kaan­se na­tie van har­te ho­pen dat het ze bij de ver­kie­zin­gen van vol­gend jaar ook lukt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *