The Pa­ra­di­se Pa­pers: het ul­tie­me mo­re­le fail­liet van on­ze eli­tes

On­ze eli­tes zijn mo­reel fail­liet. Van­daag lees ik in de pers dat de ban­kiers en the po­wers that be we­reld­wijd al­weer druk aan de slag zijn om een nieu­we fi­nan­ci­ë­le cri­sis te la­ten ont­staan. Ze zijn er al­le­maal weer: de per­ver­se prik­kels, de bo­nus­sen, de sub-pri­me & zwaar gif­ti­ge kre­die­ten, de bub­bels en de ver­gaan­de de­re­gu­le­ring van de fi­nan­ci­ë­le mark­ten.

We zijn dus weer te­rug bij (de) af(grond) die ons be­las­ting­be­ta­lers zo veel geld heeft ge­kost en die de ban­kiers en an­de­re mis­da­di­ge geld­wer­kers enor­me bank­re­ke­nin­gen heeft op­ge­le­verd. De Volks­krant van van­daag ver­zucht zelfs “of we dan he­le­maal niets ge­leerd heb­ben”. Klaar­blij­ke­lijk niet; en het blijkt ook dat de uit­zui­gers en ka­pi­ta­lis­ten van de­ze we­reld het nog steeds voor het zeg­gen heb­ben. Even voor de dui­de­lijk­heid: ons be­las­ting­geld, waar­mee de ban­ken in nood ge­red zijn, staat nu nog op de par­ti­cu­lie­re re­ke­nin­gen van al die fuk­kers die de we­reld schaam­te­loos in een cri­sis heb­ben ge­stort. Ze gaan het – als je de te­ke­nen goed leest – al­le­maal nóg een keer doen. En ook de vol­gen­de keer dat ze hun risico’s af­dek­ken door re­ge­rin­gen voor hulpprogramma’s te chan­te­ren, ko­men ze er weer mee weg.

Kort­om, de vol­gen­de Gro­te Af­ro­ming door de fi­nan­ci­ë­le we­reld – van het zuur­ver­dien­de geld van de mid­den­klas­se – zit er al­weer aan te ko­men. En er is niets wat we er­aan kun­nen doen. Het is wel ver­stan­dig om er­voor te zor­gen dat je geen geld op de bank hebt staan. Mocht je de eli­te van van­daag als voor­beeld wil­len ne­men, dan is het voor­al ook zaak om zo veel mo­ge­lijk be­las­tin­gen te ont­dui­ken. Zo is het he­laas ge­steld in de­ze we­reld. De men­sen waar­van je zou ver­wach­ten dat ze de func­tie van rol­mo­del ver­vul­len, ne­men het blij­kens de Pa­ra­di­se Pa­pers he­le­maal niet zo nauw met de be­las­ting-mo­res. Hoe gro­ter het per­soon­lij­ke ver­mo­gen – zo lijkt het – hoe klei­ner de (re­la­tie­ve) fi­nan­ci­ë­le bij­dra­ge die de per­soon in kwes­tie aan de maat­schap­pij wil le­ve­ren.

On­der­tus­sen ver­laagt ons nieu­we ka­bi­net ook nog eens de ven­noot­schaps­be­las­tin­gen; met een im­pact van 1,5 mil­jard €uro op grond van een vol­strekt on­be­we­zen eco­no­misch idee. Waar moet dat heen? Moe­ten wij nu een voor­beeld ne­men aan de ban­die­ten, ban­kiers en be­roemd­he­den van de­ze we­reld? Ik dacht het niet, want we zou­den dan wel heel veel gaan lij­ken op Afri­ka & Oost-Eu­ro­pa. Dat zijn fi­nan­ci­eel-eco­no­mi­sche ramp­ge­bie­den, waar juist al die men­sen van­daan vluch­ten om­dat de sa­men­le­ving er met de dag on­houd­baar­der en cor­rup­ter wordt. Dat wil­len we hier niet. Wat we hier wel wil­len, is een strak af­ge­dwon­gen, fis­ca­le en fi­nan­ci­ë­le dis­ci­pli­ne voor ie­der­een, dus ook voor de rij­ken en ver­mo­gen­den. Maar dat niet al­leen. Wat we voor­al moe­ten re­ge­len is een ein­de aan het hand­je­klap-me­cha­nis­me, waar­mee de eli­te de geld­stroom van be­ne­den (on­der­klas­se) via de mid­den­klas­se naar bo­ven (eli­te) in stand houdt.