De zoet­stof-in­su­li­ne ho­ax (nog een­tje dan)

Het is al heel lang bon ton om kunst­ma­ti­ge zoet­stof­fen in het al­ge­meen en as­par­taam in het bij­zon­der af te schil­de­ren als gif­fen die je te al­len tij­de moet ver­mij­den. As­par­taam is zo on­ge­veer het nieu­we sof­te­non, zo wil de ge­mid­del­de voed­sel-Lud­di­te ons doen ge­lo­ven. Op het ge­vaar af nu on­der­tus­sen wel te we­ten wat ik van dit soort sprook­jes vind, wil ik toch even een aan­te­ke­ning ma­ken over dit spe­ci­fie­ke en zeer po­pu­lai­re mis­ver­stand.

As­par­taam is een stof die niet wordt op­ge­no­men in ons me­ta­bo­lis­me. We slik­ken het in en we schei­den het on­ge­wij­zigd en on­ver­min­derd weer uit. Het ge­draagt zich in die zin net zo­als die an­de­re ge­wel­di­ge ver­wor­ven­heid van de voed­sel­tech­no­lo­gie, de kust­ma­ti­ge kleur­stof­fen. Toch wordt as­par­taam door de ge­mid­del­de on­we­ten­de maar goed­wil­len­de hip­pie in de ban ge­daan als slecht, om­dat het de aan­maak van in­su­li­ne zou sti­mu­le­ren ter­wijl er geen glu­co­se in het bloed komt. Dat zou dan ver­vol­gens on­ze in­ter­ne huis­hou­ding dus­da­nig ca­ta­stro­faal ont­re­ge­len, dat we er al­ler­lei en­ge ziek­tes van krij­gen.

Ik moet on­ze goed­ge­lo­vi­ge hip­pie-vrin­den hier toch even te­recht­wij­zen met een sim­pel les­je ba­sis­bi­o­lo­gie. De pro­duc­tie van in­su­li­ne wordt af­ge­trapt door glu­co­se­mo­le­cu­len die op een re­cep­tor te­recht ko­men die spe­ci­fiek dat mo­le­cuul her­kent. Het in­su­li­ne-pro­duc­tie­pro­ces ver­loopt ver­vol­gens au­to­ma­tisch, zon­der dat wij daar be­wust iets voor hoe­ven te doen. De­ze re­cep­tor her­kent suiker(s) en geen as­par­taam. As­par­taam trapt dus ook het in­su­li­ne-pro­duc­tie­pro­ces niet af. Het feit dat wij bij de in­na­me van as­par­taam zoet proe­ven doet dit ook niet. De re­cep­to­ren voor spe­ci­fie­ke mo­le­cu­len wij­zi­gen niet in­eens van func­tie om­dat wij den­ken dat we sui­ker eten. On­ze be­wus­te pro­ces, in dit ge­val de waar­ne­ming van de spe­ci­fie­ke smaak zoet, is niet “be­voegd” om het au­to­no­me che­mi­sche pro­ces van de pro­duc­tie van in­su­li­ne in ons li­chaam op te star­ten. Als dit wel zo zou zijn, dan zou bij­voor­beeld al­co­hol­vrij bier de rij­vaar­dig­heid ern­stig be­ïn­vloe­den.

Houd het bo­ven­staan­de te­gen el­ke wil­le­keu­ri­ge hip­pie aan en hij/zij zal je voor gek ver­kla­ren. Er is nog zo’n ver­ge­lij­king: van as­pi­ri­ne word je zo high als een Vlaam­se pa­pe­gaai, want dat smaakt – heb ik ho­ren ver­tel­len – krek het­zelf­de als am­fe­ta­mi­ne. Ech­ter, even be­zij­de de grap­pen die je er­over kunt ma­ken: wil­len we het echt ze­ker we­ten, dan moe­ten we in een goed ge­for­mat­teerd ex­pe­ri­ment aan­to­nen dat zoet­stof­fen een di­rect ef­fect heb­ben op de bloed­sui­ker­spie­gel, de in­su­li­ne­spie­gel of bei­de.

Toe­ge­ge­ven, ik heb ook wel eens een hal­ve se­con­de in de zoet­stof-in­su­li­ne ho­ax ge­loofd, maar toen ben ik er maar eens echt over gaan na­den­ken. Dat laat­ste is so­wie­so een goed idee, al moet ik met een zwaar hart be­ken­nen dat na­den­ken voor de ge­mid­del­de mens geen po­pu­lai­re aan­ge­le­gen­heid is. Lie­ver blaat men iets na dat enigs­zins goed klinkt en dat de ge­ves­tig­de denk­beel­den en at­ti­tu­des niet al te­veel te­gen­spreekt. Den­kers wor­den in de re­gel niet ge­waar­deerd, al­thans niet door de door­snee bur­ger. Dat is na­tuur­lijk jam­mer, want we heb­ben heel veel den­kers no­dig in de­ze we­reld, die in toe­ne­men­de ma­te af­han­ke­lijk is van de we­ten­schap en haar pro­duc­ten. Sprook­jes en dro­me­rij gaan de pro­ble­men waar­mee de mens­heid en al­le an­de­re soor­ten op de­ze pla­neet mo­men­teel mee kam­pen echt niet op­los­sen. We­ten­schap kan dat wel.

De op­los­sin­gen die wij als mens­heid no­dig heb­ben om de ko­men­de eeu­wen te kun­nen over­le­ven, ko­men uit uni­ver­si­tei­ten, van high-tech be­drij­ven en van he­le volks­stam­men hoog­ge­school­de men­sen. Ze ko­men ze­ker niet van ge­zel­lig sa­men­zin­gen­de hip­pie-kamp­vu­ren, waar men­sen zich voor­al be­zig­hou­den met weg­kij­ken, on­der­tus­sen ho­pend op een be­ter ver­le­den en vin­ger­wij­zend naar de bo­ze we­reld met al die slech­te men­sen. Veel zin­lo­zer kan het niet wor­den.

Als af­slui­ter nog een leu­ke knup­pel in het hip­pie-hoen­der­hok: de pro­du­cen­ten van al die voed­sel­ad­di­tie­ven, die veel voed­sel­be­wus­te zwe­vers da­ge­lijks in­ne­men, ko­men uit de­zelf­de re­ac­to­ren en uit de­zelf­de far­ma­ceu­ti­sche in­du­strie als die door hen zo wordt af­ge­brand. Om een voor mij on­ver­klaar­ba­re re­den wordt vaak ge­dacht dat de far­ma-in­du­strie en die van de hip­pe pre­pa­ra­ten vol­le­dig van el­kaar zijn ge­schei­den. Ik zeg: droom maar lek­ker ver­der hoor…