Ont­bij­ten moet? Com­mer­ci­ë­le priet­praat van de voed­sel­in­du­strie!

Het is 2018 en veel men­sen in mijn om­ge­ving zit­ten on­der­tus­sen al aar­dig te kla­gen over de over­daad rond de kerst­da­gen. Men voelt zich vet, vol­ge­vre­ten en veel te zwaar voor het mooie. De goe­de voor­ne­mens, in­clu­sief een paar kilo’s vlees af­val­len, vlie­gen me al­weer om de oren.

Een ding weet ik ze­ker: zij die nu het hard­ste kla­gen en be­ter­schap be­lo­ven, doen dat vol­gend jaar weer, maar dan met een ki­lootje ex­tra mas­sa aan de le­den. En ik, zo na de kerst? Mij hoor je niet. Als ik de ko­men­de da­gen een var­ken­tje te was­sen heb, dan ben ik het in ie­der ge­val niet zelf…

Er is één tak van sport die je (even­eens) nooit zult ho­ren mek­ke­ren en dat is de voed­sel­in­du­strie. Die lukt het al ja­ren om ons te­veel, te slecht en te vaak te la­ten eten en ze vaart daar wel bij. He­laas is dat voor ons niet het ge­val. We wor­den steeds dik­ker, slap­per en on­we­ten­der als het om ons voed­sel gaat. Daar­bij la­ten we ons din­gen aan­leu­nen die niet waar kun­nen zijn, maar die goed pas­sen in ons straat­je van veel en vaak eten, de he­le tijd, om­dat we dat lek­ker vin­den en om­dat we het niet kun­nen la­ten. De In­du­strie, zo kan ik ri­si­co­loos ver­ze­ke­ren, die is daar bij­zon­der blij mee.

Om een en an­der op de markt wat meer trac­tie te ge­ven is voor­al in Ame­ri­ka het “Ont­bij­ten MOET” idee ge­pro­pa­geerd, zo­dat de enor­me Ce­ri­al-Ma­ïs-Maf­fia daar haar geld kan ver­die­nen. Dat idee is ook hier erg po­pu­lair ge­wor­den, voor­al on­der het wa­ken­de oog van on­ze voed­sel­ad­vi­seurs. Het ge­volg is dat de ge­mid­del­de Ne­der­lan­der nu ook denkt dat re­gel­ma­tig klei­ne hoe­veel­he­den eten ge­zond voor je is. “Zo houd je ook je in­su­li­ne-ni­veau op peil, en dat is be­ter…” is de ge­dach­te. “Niet ont­bij­ten is slecht voor je…” is dan mis­vat­ting num­mer twee. En voor­dat je het weet, wor­den ook goed be­doe­len­de con­su­men­ten per­ma­nent vet­ge­mest, on­danks dit af­slank-ad­vies.

Om iets zin­nigs te be­den­ken over het hei­li­ge ont­bijt, is het goed om naar on­ze voor­ou­ders te kij­ken, want dan wordt het plaat­je in­eens veel sim­pe­ler:

On­ze voor­gan­ger, de ori­gi­ne­le Ho­mo Sapiens (en no­toir kind­je uit Afri­ka), had nooit een ont­bijt! Hij at wei­nig en zeer on­re­gel­ma­tig dat­ge­ne wat hij vond of ving, en hij be­waar­de niets voor de vol­gen­de och­tend. Uit die om­stan­dig­heid zijn ons me­ta­bo­lis­me, ons in­su­li­ne­sys­teem en on­ze ener­gie-huis­hou­ding ge­ë­vo­lu­eerd. We zijn daar­om goed ge­schikt om – zon­der te eten – de dag te be­gin­nen met een foe­ra­ge-ac­tie, die lang – zelfs da­gen – kan du­ren. Op zo’n mo­ment ha­len we on­ze ener­gie uit on­ze li­chaams­voor­ra­den en ver­bran­den zo dus ons vet.”

Zo­als be­loofd, de om­stan­dig­he­den waar­on­der wij zijn ont­staan en het me­ta­bo­li­sche me­cha­nis­me dat ons dat heeft op­ge­le­verd zijn be­trek­ke­lijk ge­mak­ke­lijk te be­grij­pen. In dat me­cha­nis­me is het voor de ver­bran­ding van on­ze voor­ra­den es­sen­ti­eel om geen in­su­li­ne aan te ma­ken, want dan houdt die re­ser­ve­vet­ver­bran­ding di­rect op. De in­na­me van ei­wit­ten, vet­ten of kool­hy­dra­ten in wel­ke vorm dan ook trapt de pro­duc­tie van in­su­li­ne af en stopt der­hal­ve di­rect ons voor­raad­ver­bruik. Ge­lijk eten na het ont­wa­ken is dus he­le­maal niet goed voor je als je die li­chaams­voor­ra­den wilt aan­spre­ken. Ons li­chaam is niet op ont­bij­ten ge­bouwd; het is een mo­der­ne uit­vin­ding, die niets met de be­hoef­tes van on­ze hard­wa­re te ma­ken heeft en die ei­gen­lijk over­bo­dig is. Het dient voor­al de su­per­mark­ten en de voed­sel­in­du­strie.

Vraag aan de ge­mid­del­de dro­ge, vet­vrije Breed­man in je sport­school of hij ont­bijt en hij zal je zeg­gen dat hij eerst met een trai­nings­ses­sie be­gint om daar­na pas te eten. Zo ge­bruikt hij zijn in­ter­ne voor­ra­den van de vo­ri­ge dag en het in zijn bloed aan­we­zi­ge groei­hor­moon. Die gas­ten zijn zo droog als een wil­de tij­ger, en dat zon­der ont­bijt (en zon­der car­dio-trai­ning). Ik heb een an­der voor­beeld: ik­zelf heb een BMI van 20 en vrij­wel geen li­chaams­vet. Ik sport niet en ik ont­bijt nooit. Toch ben ik zo fit als een hoen­tje en heb ik plen­ty ener­gie. Het eni­ge wat ik daar­voor doe:

  • Niet voor 12 uur ’s mid­dags of erg laat op de avond eten;
  • Wei­nig eten en lang­zaam. Schrok­kend eet je meer;
  • Geen bag­ger zo­als ge­sui­kerd, ge­zoet of ge­fri­tuurd eten (en wei­nig tot geen fruit!*);
  • Veel trap­pen lo­pen, tui­nie­ren en fiet­sen;
  • & heel be­lang­rijk, re­gel­ma­tig – ze­ker een maal per week – een of twee da­gen vas­ten, zo­als on­ze voor­ou­ders dat ook de­den..

Meer dus niet.

Dat al­le­maal ge­zegd heb­ben­de staat het ie­der­een vrij om zo vet te wor­den als hij wil en om zo veel te eten dat er een sport­school aan te pas moet ko­men om al die ener­gie weer te ge­brui­ken. Daar­naast mag ie­der­een de kof­fers van de voed­sel­pro­du­cen­ten gul en on­be­heerst spek­ken. Die laat­sten heb­ben een be­lang bij een con­su­men­ten­volk dat denkt dat ze veel en/of vaak moet eten, want dat houdt de in­du­strie draai­en­de. On­der­tus­sen heeft Jan Mo­daal een veel­vou­di­ge ener­gie-in­ta­ke ver­ge­le­ken bij de ge­mid­del­de Ne­p­a­lees, ter­wijl die jon­gens nog een beet­je ac­tief zijn. Jan Mo­daal daar­en­te­gen moet ex­tra gaan be­we­gen om niet te vet te wor­den van al dat voer dat hem wordt op­ge­dron­gen. Is dat niet op z’n minst ei­gen­aar­dig? Ik denk van wel, maar ik laat de ge­mid­del­de con­su­ment graag zijn/haar gang gaan. Ik ben ten­slot­te ook een Key­ne­si­aan en die kunst­ma­tig ho­ge voed­sel­om­zet van de door­snee wes­ter­ling is en blijft goed voor de eco­no­mie.

Een laat­ste op­mer­king ter­zij­de: we zijn nu wel 200.000 jaar ver­der, maar we zijn nog steeds de­zelf­de Ho­mo Sapiens met het­zelf­de voed­sel­ver­wer­ken­de sys­teem als on­ze voor­ou­der van wel­eer. Dat is ge­bouwd op ge­ma­tigd en on­re­gel­ma­tig eten en he­le­maal niet ge­schikt voor over­vloed en re­gel­maat. Als het ge­me­ne volk dat zou be­grij­pen en er­naar zou le­ven, dan zou obe­si­tas in on­ze we­reld een zeld­zaam­heid zijn.


*) Wat fruit be­treft kan ik een heel ver­haal op­schrij­ven. Mis­schien zal ik dat nog wel eens doen, want ook daar­voor geldt dat we er veel te­veel van eten op ba­sis van uit de lucht ge­gre­pen on­zin die ons door de voed­sel-goe­roes is ver­teld. (Het vol­gen­de stuk­je tekst zal dan ook ver­hui­zen naar die aan­te­ke­ning…)

Ho­mo Sapiens (en de homo’s voor hem) doen al meer dan 2 mil­joen jaar zon­der twee stuks fruit per dag, dus geen fruit eten gaat wel goed. Voor vi­ta­mi­nen en mi­ne­ra­len kun­nen we veel be­ter groen­voer eten dan fruit. Fruit was slechts be­perkt en kort in het jaar be­schik­baar voor on­ze voor­ou­ders en het was ook an­der fruit dan het spul dat wij nu in de su­per­markt zien.

Vruch­ten zijn in de re­gel sui­ker­bom­men, die voor­al func­ti­o­ne­ren als ver­oor­za­kers van een tij­de­lij­ke obe­si­tas – iets wat es­sen­ti­eel is voor zoog­die­ren om de win­ter in het wild te over­le­ven. Wij Ho­mo Sapiens zou­den daar­en­te­gen be­ter af zijn als we de mees­te tijd van het jaar geen fruit eten. Voor on­ze ge­zond­heid moe­ten we voor­al de groen­ten van het sei­zoen eten en slechts zeer be­perk lo­kaal fruit, even­eens naar het sei­zoen.

Wie een voor­proef­je wil ho­ren van een we­ten­schap­per die weet hoe het zit, volgt al­vast de­ze link… Wees voor­be­reid, want je moet er te­gen kun­nen dat hei­li­ge huis­jes wor­den af­ge­bro­ken. De in­te­res­san­te plaat­jes zet ik al­vast hier on­der…