Ava­tar: de nieu­we red­ding

Blauw is de kleur van de waan­zin

Ik weet niet waar­om, maar ik had er­gens het idee op­ge­vat dat het wel voor­bij zou zijn met die nieu­we re­li­gies, want de markt voor waas­koe­ke­rij moet toch on­der­tus­sen wel ver­za­digd zijn. Niets blijkt ech­ter min­der waar. Er staat al ge­rui­me tijd een ster aan het fir­ma­ment die ik nog niet ge­zien had; een­tje die sterk ge­li­eerd is aan – en lijkt te zijn ge­ko­pi­eerd van – Sci­en­to­lo­gy.

Har­ry Pal­mer, de man die Ava­tar al in 1986 op­richt­te, is geen on­slim­me man. Een beet­je ja­loers ben ik wel, want hij heeft een idee dat ik zelf ook al wel eens ge­had heb uit­ge­voerd. Dat idee is even sim­pel als ge­ni­aal: be­denk een re­li­gie, bouw daar om­heen een ef­fec­tief ver­dien­mo­del, haak er ver­vol­gens zo veel mo­ge­lijk goed­ge­lo­vi­ge men­sen aan vast en word rijk. Een vleug­je sci­en­ce-fic­ti­on en wat vaag kleur­ge­bruik doen de rest.

Ava­tar is in het nieuws, om­dat er ken­ne­lijk over­heids­amb­te­na­ren zijn die op kos­ten van de be­las­ting­be­ta­ler hun Ava­tar-pun­ten ha­len. In lijn met de ide­o­lo­gi­sche voor­gan­ger be­staat dat uit ver­schil­len­de gra­den van ver­lich­ting: mees­ter, pro­fes­si­o­nal en to­ve­naar (mas­ter, pro­fes­si­o­nal & wiz­zard). Ook lijkt het er op dat Ava­tars heb­ben ge­ïn­fil­treerd in het on­der­wijs, want ze zijn on­der het per­so­neel van ver­schil­len­de scho­len ge­sig­na­leerd. Op­eens is Ava­tar een is­sue waar­over men zich be­hoor­lijk druk be­gint te ma­ken.

Of de dei­ning rond Ava­tar nu he­le­maal te­recht is weet ik niet. Vol­gens mij vol­staan de stan­daard be­zwa­ren en aan­pa­len­de be­hoed­zaam­heid rond re­li­gies en ide­o­lo­gie­ën ruim vol­doen­de. Geen en­ke­le func­ti­o­na­ris in rijks­dienst of op enig an­de­re nuts­po­si­tie is ide­o­lo­gie-vrij, dus spe­ci­a­le aan­dacht heeft dat Ava­tar-ge­doe niet no­dig. We wor­den in dit land al eeu­wen­lang dood­ge­gooid met het chris­te­lijk, jood­se, is­la­mi­ti­sche, ne­o­li­be­ra­le, he­do­nis­ti­sche en/of so­ci­a­lis­ti­sche ge­dach­te­goed door al die goed­be­doe­len­de op­voe­ders om ons heen. Ik heb daar nog nooit se­ri­eus de alarm­bel over ho­ren rin­ke­len. Ie­mand die enigs­zins bij de pin­ken is weet wel raad met een beet­je low-im­pact in­doc­tri­na­tie.

Is Ava­tar een nieuw ge­vaar voor on­ze men­ta­le ge­zond­heid? Ik denk het niet. Het is een ri­si­co op het ni­veau van de phis­hing-mails, dus het zijn voor­al de goed­ge­lo­vi­ge en na­ïe­ve me­de­bur­gers die op hun por­te­mon­nee moe­ten pas­sen voor­dat hen een ka­pi­taal aan weg­ge­gooid geld uit de zak wordt ge­klopt. Voor de Duit­se be­las­ting­be­ta­ler, van wie “Kir­schen­steu­er” wordt in­ge­hou­den, geldt ove­ri­gens het­zelf­de. An­der­zijds vind ik een “re­li­gie” die – in plaats van al­ler­lei god­de­lij­ke at­tri­bu­ten bij hun ico­nen – uit­gaat van een men­taal leer­pro­ces dat vol­le­dig bij de vol­ge­ling ligt, wel char­mant. In die zin lijkt het op al die tak­ken van sport waar­bij het sub­ject ge­coacht wordt in de rich­ting van een be­te­re zelf­be­le­ving (of ego-sen­sa­tie). Daar is in prin­ci­pe niets mis mee, zo lang je het ei­gen brein maar niet in op­dracht naar stand­je de­biel scha­kelt.