Po­pu­lis­me: het ge­me­ne volk in de bip­sen ge­no­men

Af­ge­lo­pen vrij­dag was het ge­loof ik toen ik de rech­ter­lij­ke uit­spraak over Wil­ders in het “Min­der Ma­rok­ka­nen-pro­ces” hoor­de. Op zich vond ik de op­los­sing wel char­mant: wel schuld, geen straf. Wel vond ik de stel­ling dat Ma­rok­ka­nen als een ras ge­zien kun­nen wor­den erg gam­mel. Dat kan op ba­sis van de we­ten­schap­pe­lij­ke wer­ke­lijk­heid na­me­lijk niet. Maar be­lang­rij­ker is: ei­gen­lijk had Wil­ders nooit voor de rech­ter mo­gen staan, om­dat hij nu een rechts­zaal schaam­te­loos als po­li­tiek plat­form heeft mis­bruikt. Daar­over is ie­der­een het ge­loof ik wel eens.

In­te­res­san­ter vond ik zijn com­men­taar na­dien. Ik heb slechts een klein stuk­je ge­zien, maar wat op­valt is dat Wil­ders de he­le tijd voor mil­joe­nen men­sen zegt te spre­ken, ter­wijl dat niet waar kan zijn. Even­wel zal het een he­le­boel men­sen toch no­pen om op hem te stem­men. Het voor po­pu­lis­ti­sche po­li­ti­ci ge­voe­li­ge volk is nu een­maal niet al te bij­de­hand, dus die kie­zen wel voor zo’n le­ge blaas­kaak die ver­der in­hou­de­lijk nau­we­lijks iets te be­te­ke­nen heeft maar die de emo­tie van de mas­sa goed weet te be­spe­len. Het is ech­ter een kwes­tie van tijd voor­dat Jan met de Pet be­grijpt dat Wil­ders niet is ge­ïn­te­res­seerd in ech­te gro­te-men­sen-po­li­tiek waar­uit gro­te-men­sen-op­los­sin­gen voor gro­te-men­sen-pro­ble­men ko­men. Hij wil een me­di­um om zijn ver­zuur­de en van re­a­li­teit ver­sto­ken zie­lig­doe­ne­rij te ven­ti­le­ren. Want daar­mee ver­dient hij toch een aar­di­ge bo­ter­ham in die Twee­de Ka­mer. En aan­ge­zien hij heeft aan­ge­kon­digd nooit te zul­len stop­pen met spre­ken zul­len we het er nog wel even mee moe­ten doen. Tot­dat hij net als Jan­maat met zijn Cen­trum­par­tij door het put­je van het elec­to­ra­le toi­let wordt ge­spoeld.

Een veel gro­ter is­sue in dit ver­band is na­tuur­lijk Trump. Die heeft het voor el­kaar ge­kre­gen om zon­der eni­ge in­hou­de­lij­ke re­to­riek van sub­stan­tie toch voor het Ame­ri­kaan­se pre­si­dent­schap ge­ko­zen te wor­den. Daar wordt het volk dat zo veel van hem ver­wacht straks nog har­der in de bip­sen ge­no­men dan Wil­ders hier ooit voor el­kaar zal krij­gen. Een lang ver­haal kort: Trump ful­mi­neer­de te­gen De Lob­by, te­gen het ver­rot­te Was­hing­ton en te­gen het ka­pi­ta­lis­me. Nu blijkt hij zijn ka­bi­net vol te gooi­en met men­sen die niets lie­ver wil­len dan de markt ver­re­gaand de­re­gu­le­ren, het mi­li­eu­be­leid zo on­ge­veer af­schaf­fen en de staat min of meer ge­heel uit het da­ge­lijk­se le­ven te­rug­trek­ken, ten­zij de­ze laat­ste in het nieu­we Trum­pex het no­di­ge geld rich­ting de pri­vé­ver­mo­gens van zijn be­scher­me­lin­gen kan slui­zen. Of­wel: hij is nog er­ger dan Ro­nald Re­a­gan was en die heeft sa­men met Mar­ga­reth That­cher zo on­ge­veer wel de he­le fi­nan­ci­ë­le cri­sis van de laat­ste ja­ren op zijn ge­we­ten. De fi­nan­ci­ë­le de­re­gu­le­ring die door die twee zo’n 30 jaar ge­le­den werd in­ge­zet dreunt nog door in de we­reld en wel in de vorm van slech­te fi­nan­ci­ën in de ban­cai­re sec­tor, in de die­pe en steeds vol­le­re zak­ken van de ka­da­ver­ka­pi­ta­lis­ten en in de meest schrij­nen­de on­ge­lijk­heid van de laat­ste 70 jaar; voor­al in de V.S..

De Trump-stem­mers gaan van een he­le kou­de ker­mis thuis­ko­men als ze straks nog ste­vi­ger aan de grond zit­ten dan na acht jaar Oba­ma het ge­val is. Het zal ze le­ren, al­hoe­wel het toch triest is. Want wiens bloed gaat er straks vloei­en? Niet dat van Trump of zijn com­plex­ge­no­ten en ook niet dat van de be­ter ge­ou­til­leer­de Clin­to­ni­tes die wel te­gen een stoot­je kun­nen; maar wel dat van de kie­zers die hem heb­ben ge­ko­zen. Ik heb het al ge­zegd: de men­sen die op dat soort po­pu­lis­ten stem­men zijn nu een­maal niet de meest be­gaaf­de soort­ge­no­ten als het om po­li­tiek gaat die in hun ei­gen be­lang is. Ge­luk­kig com­bi­neert Trump zijn hard­voch­ti­ge be­leids­voor­ne­men met een sterk iso­la­ti­o­nis­me (als hij woord houdt), want dan heb­ben wij hier in Eu­ro­pa mis­schien niet al te­veel last van die ra­re vo­gel. Lang zou het al­le­maal niet moe­ten du­ren. Ik ver­moed dat een ter­mijn van vier jaar echt zijn maxi­mum is, ten­zij de Ame­ri­ka­nen nog hard­leer­ser zijn dan ik nu al ver­moed.