Proef­die­ren ver­bie­den? Dan maar kunst-embryo’s!

Dan maar naar de we­ten­schap

Wat een gei­nig toe­val. Er stond hier nog iets op sta­pel over de pu­blie­ke te­gen­stand te­gen dier­proe­ven en mijn vi­sie daar­op; iets wat ik van­daag wil­de af­schrij­ven. Te­ge­lij­ker­tijd kwam er gis­te­ren op het jour­naal de mel­ding dat on­ze Ne­der­land­se we­ten­schap­pers er­in ge­slaagd zijn om van stam­cel­len kunst­ma­ti­ge muizenembryo’s te kwe­ken. Of­wel, er werd geen ge­bruik ge­maakt van een ei- en een sper­ma­cel. De ver­wach­ting is dat het bin­nen en­ke­le ja­ren mo­ge­lijk zal zijn om op de­ze ma­nier ook le­ven­de mui­zen te ma­ken.

Het is goed nieuws, om­dat het wel­licht een op­los­sing biedt voor het an­ti-proef­die­ren ge­ze­ver dat mo­men­teel zo hip is. Als je de die­ren­lie­ven­de goe­ge­meen­te van te­gen­woor­dig moet ge­lo­ven, dan is het on­wen­se­lijk en on­e­thisch om proef­die­ren te ge­brui­ken voor me­disch on­der­zoek. Ik denk met mijn recht­ge­snaar­de tech-moyo na­tuur­lijk dat dit gro­te on­zin is, uit­ge­kraamd door on­we­ten­de en na­ïe­ve priet­pra­ters die niet in de ga­ten heb­ben hoe af­han­ke­lijk de mens­heid is van me­di­cijn­tests op le­ven­de die­ren. Zo­als de kop hier­naast al stelt: zon­der dier­proe­ven komt er geen me­di­cijn voor de ziek­te van Alz­hei­mer, en het is niet de eni­ge re­me­die die geen schijn van kans maakt als dier­proe­ven niet meer zou­den mo­gen.

Ik vraag me met recht af of die ac­ti­vis­ten­hip­pies dat wel he­le­maal snap­pen. Mijn er­va­ring met vo­gels van dat plui­ma­ge is dat ze veel sche­ren maar wei­nig wol heb­ben. En een re­a­lis­ti­sche kijk op on­ze mo­der­ne sa­men­le­ving die vol­strekt af­han­ke­lijk is van high-tech, in­du­stri­ë­le voed­sel­pro­duc­tie, we­ten­schap en ge­a­van­ceer­de me­di­sche tech­nie­ken, is in de re­gel ook ver te zoe­ken. De ar­me mis­lei­de ac­ti­vis­ten lij­ken niet ge­hin­derd te wor­den door eni­ge ken­nis van za­ken en kun­nen daar­om zeg­gen wat ze wil­len. Wat ik wel zou wil­len we­ten, is hoe snel de die­ren­lief­de ver­dwijnt op het mo­ment dat er een en­ge ziek­te wordt ge­con­sta­teerd; bij hen­zelf of bij een naas­te. Mijn voor­spel­ling: die ver­dwijnt vrij rap als sneeuw voor de zon.

Die hip­pies ir­ri­te­ren me ma­te­loos van­we­ge de dom­me in­con­se­quen­tie van hun han­de­len. Ik ken er een he­le­boel, in veel ver­schil­len­de lan­den, en ze zijn al­le­maal het­zelf­de. Ze heb­ben een gro­te waf­fel als het om het wel­zijn van on­ze pla­neet gaat, maar als het ze uit­komt stap­pen ze net zo ge­mak­ke­lijk in een au­to, ne­men ze een in­ter­con­ti­nen­ta­le vlucht naar dat ro­man­ti­sche Afri­ka of ge­brui­ken ze high-tech ap­pa­ra­tuur als­of het aan de bo­men groeit. Daar­naast ont­trek­ken ze zich col­lec­tief aan de ver­ant­woor­de­lijk­heid om mee te wer­ken aan de on­ge­twij­feld com­plexe op­los­sin­gen die we voor on­ze – in 150 jaar zorg­vul­dig op­ge­bouw­de – puin­hoop no­dig heb­ben; bij­voor­beeld door zich goed te la­ten op­lei­den. Een van die wijs­neu­zen had, zo­als ik al eer­der eens stel­de, ooit zelfs het lef om een iPad “na­tuur­lijk” te noe­men, als­of het ding kan be­staan zon­der een men­se­lij­ke in­greep. “Hoe dom kun je zijn,” denk ik dan. Cog­ni­tie­ve dis­so­nan­tie is het, van het al­ler­zui­verste wa­ter. En het ge­tuigt van een zeer se­lec­tie­ve mo­raal, iets waar ik erg slecht te­gen kan.

Bij het heu­ge­lij­ke be­richt van de kunst­ma­tig ge­kweek­te muizen-embryo’s kwam de me­de­de­ling dat het met de­ze tech­niek straks ook mo­ge­lijk is om men­se­lij­ke embryo’s te fa­bri­ce­ren. Ook dat is goed nieuws. Het is bin­nen­kort dus mo­ge­lijk om daar even­eens on­der­zoek op te doen om het ef­fect en de wer­king van nieu­we me­di­cij­nen op men­sen goed te kun­nen be­pa­len. De vol­le­di­ge scoop van de tech­niek is nog niet dui­de­lijk, maar de mo­ge­lijk­he­den die het in de na­bije toe­komst gaat bie­den zijn veel tal­rij­ker dan we – of in ie­der ge­val ik – nu kun­nen ver­zin­nen. Dat het een bui­ten­ge­woon be­lang­rij­ke mijl­paal is voor de me­di­sche we­ten­schap staat wel als een paal bo­ven wa­ter. Ik ver­wacht dat het vi­ge­ren­de ver­bod op het ge­bruik van men­se­lij­ke embryo’s voor we­ten­schap­pe­lijk on­der­zoek daar­om – te­recht – zal wor­den her­o­ver­wo­gen. Wat mij be­treft kan dat mor­gen al, om zo on­der­zoek en ex­pe­ri­men­ten op tra­di­ti­o­neel ver­kre­gen embryo’s toe te staan, maar de po­li­tiek zal wach­ten op het mo­ment dat de nieu­we kweek­tech­niek le­vens­vat­ba­re embryo’s gaat op­le­ve­ren. Ge­luk­kig is dat sinds gis­te­ren een gro­te stap dich­ter­bij ge­ko­men.