Tat­lin in Mil­aan

Zie de ver­wij­zing naar Tat­lin door Pel­li met zijn spits op de to­ren van Uni­Cre­dit in Mil­aan; in rood om­ka­derd … Klik op de fo­to voor een ver­gro­ting.

Als je maar heel even op­let in het we­reld­se en ka­pi­ta­lis­ti­sche Mil­aan, dan zie je toch gei­ni­ge din­gen. Zo maak­te ik iets meer dan een week te­rug nog een aan­te­ke­ning over de over­ge­ble­ven fas­ces in het straat­beeld. Even eer­der tij­dens het­zelf­de ver­blijf kwam ik een on­ver­vals­te en vol­gens mij moed­wil­li­ge ver­wij­zing te­gen van een ge­heel an­de­re or­de; al­thans, in ter­men van het po­li­tie­ke spec­trum.

De­ze ver­wij­zing stond on­ge­ge­neerd te staan op het ge­bouw van Uni­Cre­dit, een fi­nan­ci­ë­le in­stel­ling in het bui­ten­hart van Mil­aan, en het be­stond uit een poin­ter naar Vla­di­mir Tat­lin (1885 – 1953) en zijn ge­ni­a­le ku­bis­ti­sche to­ren. Ik zeg “on­ge­ge­neerd” om­dat Tat­lin één van die ex­po­nen­ten van de Rus­si­sche ra­di­ca­le, re­vo­lu­ti­o­nai­re an­ti-bour­geoi­sie kunst was (sa­men met kom­pa­nen Ma­le­vitsj, Rodt­sjen­ko en Kan­d­ins­ky) die het niet op­had met ban­ken en an­de­re fi­nan­ci­ë­le in­stel­lin­gen.

De ode aan Tat­lin door Ai Wei­wei

Tat­lin ont­wierp zijn to­ren in 1920 in op­dracht van het Volks­com­mis­sa­ri­aat voor On­der­wijs van de Sov­jet Unie en dat ding had meer dan 300 me­ter hoog moe­ten wor­den. Door ge­brek aan re­sour­ces en een nog on­toe­rei­kend ni­veau van tech­ni­sche ex­per­ti­se in de U.S.S.R. werd het he­laas nooit ge­bouwd. Want la­ten we wel we­zen: het is een mag­ni­fiek ont­werp dat kwa schoon­heid en bood­schap de Eif­fel­to­ren ruim­schoots zou heb­ben over­trof­fen.

De ar­chi­tect van de Uni­Cre­dit to­ren in Mil­aan is Ce­sar Pel­li, een Ar­gen­tijn­se snui­ter die wel meer bank­to­rens deed. He­laas kan ik niet veel over zijn po­li­tie­ke le­a­ning vin­den, maar ik vind zijn al­lu­sie naar Tat­lin in com­bi­na­tie met zijn re­gu­lie­re bouw­he­ren op zijn minst ver­war­rend. Dat komt even­wel door mijn ge­brek aan ken­nis. Ik denk er daar­om maar het mij­ne van en dat is dat Pel­li knip­oogt naar de po­li­tie­ke aarts-op­po­nen­ten van zijn op­dracht­ge­ver. Zo is de Mi­la­ne­se sky­li­ne, in prin­ci­pe een gru­we­lijk sa­men­ge­raapt mis­bak­sel van de al­ler­hoog­ste or­de, toch nog enigs­zins aan­ge­naam te noe­men.

Voor de vol­le­dig­heid: ik ga er­van uit dat dit vorm-ci­taat van Pel­li een be­wus­te keu­ze was, an­ders zit ik er wel heel erg ver naast met mijn kou­de-grond ana­ly­se en heb ik een veel te ho­ge pet op van de­ze bouw­mees­ter. Ik kie­tel mij­zelf ech­ter bij­zon­der graag met dit soort ge­dach­ten, dus ik zeg: “goed be­dacht, Pel­li …

Dit zijn de vi­su­a­li­sa­ties van de to­ren in Pe­ters­burg, toen­ter­tijd Le­ning­rad. Ik kon niet kie­zen. Het is dood­zon­de dat dit nooit is ge­bouwd, het was een mooi con­trast ge­weest (bij wat ik een fan­ta­sie­loos en haast pro­vin­ci­aals ge­bouw:) de Her­mi­ta­ge (vind). En een ver­ge­lijk met de Eif­fel­to­ren roept ge­lijk­soor­ti­ge sen­ti­men­ten op. Tech­nisch is die zeer ge­slaagd maar kwa ont­werp erg tra­di­ti­o­neel.
Het had ook mis kun­nen gaan: dit was Sta­lins idee voor een hom­ma­ge aan de Sov­jets in 1934, be­stemd voor cen­traal Mos­kou. Wie het hem uit zijn hoofd heeft ge­praat ver­dient een me­dail­le, maar die zal de zui­ve­rin­gen niet heb­ben over­leefd.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *