De “Gaslight”-Relatie…

De ont­hech­ting van een “Gaslight”-relatie is een moei­zaam, com­plex, depri­me­rend en lang­du­rig pro­ces, dat ik “as we speak” van zeer dicht­bij mag obser­ve­ren. Gas­light – een term geleend van een film­ti­tel uit 1944 – is een goed gedo­cu­men­teerd feno­meen, waar­over nave­nant veel lite­ra­tuur bestaat. Een belang­rijk arti­kel, dat me veel heeft geleerd, citeer ik hier­on­der inte­graal en onversneden.

Het boven­staan­de weet ik nog niet zo lang, maar ik ben wel heel blij dat ik het gevon­den heb. De arti­ke­len over Gas­light lezen­de, begreep ik ineens waar­mee iemand in mijn eigen omge­ving te maken heeft gehad. Hij heeft nog een lan­ge weg te gaan om over zijn trau­ma heen te komen. Hij zal zich­zelf en zijn eigen­waar­de, die – in zijn geval – jaren­lang sys­te­ma­tisch is onder­gra­ven, moe­ten terug­vin­den in een dool­hof van con­flic­te­ren­de sen­ti­men­ten en emo­ties, waar­van vele uiterst destruc­tief zijn maar enke­le ook posi­tief en frus­tre­rend tege­lijk: een “tegen beter weten in hou­den van”, om er maar een­tje te noe­men. Hem ken­nen­de weet ik zeker dat hij ook daar over­heen gaat komen. Zijn rela­tie is voor­bij, hij is alleen daar­om al een flink stuk op weg om weer geluk­kig te wor­den, zon­der de dic­ta­tuur van zijn Gas­ligh­ter nog te hoe­ven onder­gaan. Hij zal van­af nu opnieuw moe­ten leren om voor zich­zelf te den­ken en zijn soe­ve­rei­ni­teit terug moe­ten vin­den, nadat deze door lang­du­ri­ge nega­tie­ve beje­ge­ning en men­ta­le mis­han­de­ling zijn bescha­digd. Hij moet na jaren­lang onzicht­baar te zijn geweest weer zicht­baar wor­den en weer zijn vol­le ruim­te innemen. 

Gas­ligh­ters ver­schil­len van nar­cis­ten in die zin dat een nar­cist zich gro­ter wil doen lij­ken door ande­ren af te kra­ken, ter­wijl het de gas­ligh­ter voor­al gaat om de con­tro­le en domi­nan­tie over de ander. De eer­ste pro­beert eigen­waar­de te halen door een beeld te laten zien dat veel mooi­er, beter en glans­rij­ker is dan dat ze wer­ke­lijk zijn. Gas­ligh­ters wil­len iemand voor de vol­le 100% onder de duim hou­den, om zo te para­si­te­ren van hun slacht­of­fer. Bei­de afwij­kin­gen laten die­pe spo­ren na bij de omge­ving en voor­al bij de levens­part­ner, die het dicht­ste bij staat en dus de hard­ste klap­pen krijgt. Mijn kame­raad hier­bo­ven moet zich beet­je bij beet­je gaan ont­wor­ste­len aan de emo­ti­o­ne­le wurg­greep waar­in zijn gas­ligh­ter hem had en weer leren dat hij een res­pec­ta­bel en goed mens is, waar­op je kunt ver­trou­wen. Afgaan­de op wat hij ver­telt, is zijn eigen­waar­de name­lijk pre­cies dat wat radi­caal onder hem is weg­ge­sla­gen. Daar­bij zal hij zich altijd moe­ten afvra­gen of hij vei­lig is met zijn gas­ligh­ter in de buurt. Daar­over hoor ik mijn kame­raad af en toe zuch­ten. Dan is er weer iets gebeurd en heeft hij een nieu­we schof­fe­ring moe­ten incas­se­ren, die nooit meer zal wor­den erkend, bespro­ken of recht­ge­zet, want hij heeft nu een­maal een schiet­schijf op zijn voor­hoofd, die er nooit meer af gaat.

Gas­ligh­ters zijn gevaar­lijk en ze zijn, zoals uit de lite­ra­tuur blijkt, niet zeld­zaam. Het is daar­om dat ik deze aan­te­ke­ning maak.

Meer infor­ma­tie­ve en behulp­za­me arti­ke­len voor ieder­een die een trau­ma­ti­sche rela­tie moet ver­wer­ken:

Are Gas­ligh­ters Awa­re of What They Do? & 11 Warning Signs of Gas­ligh­ting & Why a Gaslighting/Narcissist Rela­ti­ons­hip Is So Devasta­ting Step­ha­nie A. Sar­kis Ph.D. – 8 Signs That Some­o­ne Is in a Rela­ti­ons­hip With a Gas­ligh­ter & 7 Sta­ges of Gas­ligh­ting in a Rela­ti­ons­hip Pres­ton Ni M.S.B.A.

Voor het arti­kel hier­on­der, eerst nog even dit: ik vroeg mijn kame­raad waar­om hij zich zo lang heeft laten mani­pu­le­ren en waar­om hij über­haupt zoveel micro-con­tro­le over zijn leven toe­liet. Zijn ant­woord: reto­ri­sche onder­druk­king. Bij elke issue kreeg hij een bom­bar­de­ment van woor­den over zich heen, waar hij met geen moge­lijk­heid tus­sen kwam. De gas­ligh­ter voor­kwam op die manier actief dat hij iets kon zeg­gen nadat hij voor rot­te vis was uit­ge­maakt. Daar­bij trok de gas­ligh­ter vrij­wel ondoor­dring­ba­re muren op, die elke vol­was­sen com­mu­ni­ca­tie onmo­ge­lijk maak­ten. Hij werd afge­kne­pen en gema­na­ged in hoe hij din­gen zei, wat hij zei en wel­ke woor­den hij daar­bij wel of niet mocht gebrui­ken. Boven­al werd bepaald wan­neer hij iets kon zeg­gen. De ter­men van com­mu­ni­ca­tie wer­den geheel een­zij­dig bepaald, waar­bij het doel was om hem de mond vol­le­dig te snoeren.

Hier­on­der een arti­kel door Pres­ton Ni M.S.B.A., dat ik hier in zijn geheel citeer:

Bron: psychologytoday.com

How narcissists and gaslighters emotionally manipulate and exploit victims. 

“Some peo­p­le try to be tall by cut­ting off the heads of others.”  —Paramahansa Yoga­nan­da

Psy­cho­lo­gist Step­hen John­son wri­tes that a nar­cis­sist is some­o­ne who has “buried his true self-expres­si­on in res­pon­se to ear­ly inju­ries and repla­ced it with a high­ly devel­o­ped, com­pen­sa­to­ry fal­se self.” This alter­na­te per­so­na often comes across as gran­di­o­se, “above others,” self-absor­bed, and high­ly conceited.

Gas­ligh­ting is a form of per­sis­tent mani­pu­la­ti­on and brain­was­hing that cau­ses the vic­tim to doubt her or himself, and to ulti­ma­te­ly lose one’s own sen­se of per­cep­ti­on, iden­ti­ty, and self-worth. A gaslighter’s sta­te­ments and accu­sa­ti­ons are often based on deli­be­ra­te fal­se­hoods and cal­cu­la­ted mar­gi­na­li­za­ti­on. The term gas­ligh­ting is deri­ved from the 1944 film Gas­light, whe­re a hus­band tries to con­vin­ce his wife that she’s insa­ne by cau­sing her to ques­ti­on herself and her reality.

Mul­ti­ple stu­dies and wri­tings have been done on the impact of nar­cis­sism and gas­ligh­ting on rela­ti­ons­hips(1)(2)(3)(4)(5)(6). Whi­le each of the­se often destruc­ti­ve patho­lo­gies is uni­que, the­re are cer­tain beha­vi­o­ral over­laps. Fol­lo­wing are six com­mon traits, with refe­ren­ces from my books: “How to Suc­ces­sful­ly Hand­le Nar­cis­sists” and “How to Suc­ces­sful­ly Hand­le Gas­ligh­ters & Stop Psy­cho­lo­gi­cal Bul­ly­ing”. Not all nar­cis­sists and gas­ligh­ters pos­sess eve­ry charac­te­ris­tic iden­ti­fied below. Howe­ver, chro­nic nar­cis­sists and gas­ligh­ters are like­ly to exhi­bit at least seve­r­al of the fol­lo­wing on a regu­lar basis.

1. Fre­quent Lies and Exaggerations

Both nar­cis­sists and gas­ligh­ters are pro­ne to fre­quent lies and exag­ge­ra­ti­ons (about them­sel­ves and others), and have the ten­d­en­cy of lif­ting them­sel­ves up by put­ting others down. Whi­le nar­cis­sists often stri­ve to make them­sel­ves seem supe­ri­or and “special” by showing off, brag­ging, taking unde­ser­ved cre­dit, and other forms of self-aggran­di­ze­ment, gas­ligh­ters tend to con­cen­tra­te on making you feel infe­ri­or through fal­se accu­sa­ti­ons, con­stant cri­ti­cism, and psy­cho­lo­gi­cal inti­mi­da­ti­on. Both nar­cis­sists and gas­ligh­ters can be adept at dis­tor­ti­on of facts, deli­be­ra­te fal­se­hoods, charac­ter assas­si­na­ti­ons, and nega­ti­ve coer­ci­ons. One key dif­fe­ren­ce is that whi­le the nar­cis­sist lies and exag­ge­ra­tes to boost their fra­gi­le self-worth, the gas­ligh­ter does so to aug­ment their domi­na­ti­on and control.

2. Rare­ly Admit Flaws and Are High­ly Aggres­si­ve When Criticized

Many nar­cis­sists and gas­ligh­ters have thin skin and can react poor­ly when cal­l­ed to account for their nega­ti­ve beha­vi­or. When chal­len­ged, the nar­cis­sist is like­ly to either fight (e.g., tem­per tan­trum, excu­se-making, deni­al, bla­me, hyper­sen­si­ti­vi­ty, etc.) or take flight (bolt out the door, avoi­dan­ce, silent tre­at­ment, sul­king resent­ment, or other forms of pas­si­ve-aggres­si­on). The gas­ligh­ter near­ly always resorts to esca­la­ti­on by dou­bling or tri­pling down on their fal­se accu­sa­ti­ons or coer­ci­ons, to inti­mi­da­te or oppress their oppo­nent. Many gas­ligh­ters view rela­ti­ons­hips as inhe­rent­ly com­pe­ti­ti­ve rather than col­la­bo­ra­ti­ve; a zero-sum game whe­re one is either a win­ner or a loser, on top or at the bottom. “Offense is the best defen­se” is a man­tra for many gas­ligh­ters, which also repre­sents their aggres­si­ve method of rela­ting to people.

3. Fal­se Ima­ge Pro­jec­ti­on

“My hus­band always wants peo­p­le to see him as suc­ces­sful, powerful, and envy-wort­hy, no mat­ter how shaky his real life actu­al­ly is.” —Anonymous part­ner of narcissist

Both nar­cis­sists and gas­ligh­ters tend to pro­ject fal­se, ide­a­li­zed ima­ges of them­sel­ves to the world, in order to hide their inner inse­cu­ri­ties. Many nar­cis­sists like to impress others by making them­sel­ves look good exter­nal­ly. This “trophy com­plex” can exhi­bit itself phy­si­cally, roman­ti­cally, sexu­al­ly, soci­al­ly, reli­gious­ly, finan­ci­al­ly, mate­ri­al­ly, pro­fes­si­o­nal­ly, aca­de­mi­cally, or cul­tu­ral­ly. The under­ly­ing mes­sa­ge of this dis­play is: “I’m bet­ter than you!” or “Look at how spe­ci­al I am — I’m wort­hy of everyone’s love, admi­ra­ti­on, and acceptance!”

Gas­ligh­ters, on the other hand, often cre­a­te an ide­a­li­zed self-ima­ge of being the domi­nant, sup­pres­si­ve alp­ha male or fema­le in per­so­nal rela­ti­ons­hips, at the work­pla­ce, or in high-pro­fi­le posi­ti­ons of soci­e­ty (such as poli­tics and media). Many gas­ligh­ters like to view them­sel­ves fal­se­ly as all-powerful and strong, capa­ble of dis­hing out judg­ments and penal­ties at will. Patho­lo­gi­cal gas­ligh­ters often take pri­de and boost them­sel­ves up by mar­gi­na­li­zing tho­se whom they per­cei­ve as wea­ker, belie­ving that the meek deser­ve their down­trod­den fate. They attack their vic­tims with direct or subt­le cru­el­ty and con­tempt, gai­ning sadis­tic plea­su­re from the­se offen­ses, and betraying a lack of empa­thy and humanity.

In essen­ce, nar­cis­sists want others to wor­ship them, whi­le gas­ligh­ters want others to sub­mit to them. In a big way, the­se exter­nal faca­des beco­me pivo­tal parts of their fal­se iden­ti­ties, repla­cing the real and inse­cu­re self.

4. Rule Brea­king and Bounda­ry Violation

Many nar­cis­sists and gas­ligh­ters enjoy get­ting away with vio­la­ting rules and soci­al norms. Examples of nar­cis­sis­tic tres­pass inclu­de cut­ting in line, chro­nic under-tip­ping, per­so­nal spa­ce intrusi­on, bor­ro­wing items wit­hout returning, using other’s pro­per­ties wit­hout asking, diso­beying traf­fic laws, brea­king appoint­ments, and nega­ting pro­mi­ses. Examples of gas­ligh­ting tres­pass inclu­de direct or subt­le mar­gi­na­li­zing remarks, public or pri­va­te sha­ming and humi­li­a­ti­on, sar­do­nic humor and sar­cas­tic com­ments, inter­net trol­ling, angry and hate­ful speech, and viru­lent attacks on undesi­ra­ble indi­vi­du­als and groups.

Both nar­cis­sist and gas­ligh­ter bounda­ry vio­la­ti­ons pre­su­me entit­le­ment, with a nar­row, ego­cen­tric orien­ta­ti­on that oppres­ses and de-huma­ni­zes their vic­tims. In seve­re cases, this bounda­ry vio­la­ti­on patho­lo­gy may result in illi­cit and under­hand­ed dea­lings, finan­ci­al abu­se, sexu­al harass­ment, date rape, domestic abu­se, hate cri­mes, human rights vio­la­ti­ons, and other forms of cri­mi­na­li­ty. Many nar­cis­sists and gas­ligh­ters take pri­de in their destruc­ti­ve beha­vi­ors, as their machi­na­ti­ons pro­vi­de them with a hol­low (and des­pe­ra­te) sen­se of supe­ri­o­ri­ty and privilege.

5. Emo­ti­o­nal Inva­li­da­ti­on and Coercion

Alt­hough nar­cis­sists and gas­ligh­ters can be (but are not always) phy­si­cally abu­si­ve, for the majo­ri­ty of their vic­tims, emo­ti­o­nal suf­fe­ring is whe­re the dama­ge is most pain­ful­ly felt. Both nar­cis­sists and gas­ligh­ters enjoy sprea­ding and arou­sing nega­ti­ve emo­ti­ons in order to feel powerful, and keep you inse­cu­re and off-balan­ce. They habi­tu­al­ly inva­li­da­te others’ thoughts, fee­lings, and pri­o­ri­ties, showing litt­le remor­se for cau­sing peo­p­le in their lives pain. They often bla­me their vic­tims for having cau­sed their own vic­ti­mi­za­ti­on (“You wouldn’t get yel­led at if you weren’t so stupid!”).

In addi­ti­on, many nar­cis­sists and gas­ligh­ters have unpre­dic­ta­ble mood swings and are pro­ne to emo­ti­o­nal dra­ma — you never know what might dis­plea­se them and set them off. They beco­me ups­et at any signs of inde­pen­den­ce and self-affir­ma­ti­on (“Who do you think you are!?”). They turn agi­ta­ted if you dis­agree with their views or fail to meet their expecta­ti­ons. As men­ti­o­ned ear­lier, they are sen­si­ti­ve to cri­ti­cism, but quick to jud­ge others. By kee­ping you down and making you feel infe­ri­or, they boost their fra­gi­le ego, and feel more reas­su­red about themselves.

6. Mani­pu­la­ti­on: The Use or Con­trol of Others as an Exten­si­on of Oneself

Both nar­cis­sists and gas­ligh­ters have a ten­d­en­cy to make deci­si­ons for others to suit their own agen­da. Nar­cis­sists may use their roman­tic part­ner, child, fami­ly, friend, or col­lea­gue to meet unrea­so­na­ble self-ser­ving needs, ful­fill unre­a­li­zed dreams, or cover-up weak­nes­ses and short­co­mings. Nar­cis­sists are also fond of using guilt, bla­me, and vic­tim­hood as mani­pu­la­ti­ve devices.

Gas­ligh­ters con­duct psy­cho­lo­gi­cal mani­pu­la­ti­on toward indi­vi­du­als and groups through per­sis­tent dis­tor­ti­on of the truth, with the inten­ti­on of cau­sing their vic­tims to ques­ti­on them­sel­ves and feel less con­fi­dent. In per­so­nal and/or pro­fes­si­o­nal envi­ron­ments, they mani­pu­la­te by micro­ma­na­ging (con­trol­ling) rela­ti­ons­hips, inclu­ding tel­ling others how they should think, feel, and beha­ve under the gaslighter’s unrea­so­na­ble restric­ti­ons and scru­ti­ny. They often beco­me cri­ti­cal, angry, inti­mi­da­ting, and/or hos­ti­le toward tho­se who fail to bow down to their direc­ti­ves. Gas­ligh­ter mani­pu­la­ti­on is often high­ly aggres­si­ve, with puni­ti­ve mea­su­res (tan­gi­ble or psy­cho­lo­gi­cal) exe­cu­ted toward tho­se who fail to recog­ni­ze and obey their self-per­cei­ved authority.

Per­haps the big­gest dis­tinc­ti­on bet­ween nar­cis­sists and gas­ligh­ters is that nar­cis­sists use and exploit, and gas­ligh­ters domi­na­te and con­trol. Whi­le the nar­cis­sist does so to com­pen­sa­te for a des­pe­ra­te sen­se of defi­ci­en­cy (of being unlo­ved as the real self), the gas­ligh­ter does so to hide their ever-pre­sent inse­cu­ri­ty (of being power­less and los­ing con­trol). Both of the­se patho­lo­gi­cal types betray an ina­bi­li­ty and/or unwil­ling­ness to rela­te to peo­p­le gen­ui­ne­ly and equit­ably as human beings. They beco­me “special” and “superior” by being less human and by de-huma­ni­zing others.

In the worst-case sce­na­rio, some indi­vi­du­als pos­sess traits of both nar­cis­sism and gas­ligh­ting. This is a high­ly toxic and destruc­ti­ve com­bi­na­ti­on of vani­ty, mani­pu­la­ti­on, bul­ly­ing, and abu­se — all unleas­hed in order to com­pen­sa­te for the perpetrator’s deep-sea­ted sen­se of ina­de­qua­cy and fear.

4 gedachtes over “De “Gaslight”-Relatie…

  1. Erg inte­res­sant en gelijk door­ge­stuurd naar een vrien­din die in dezelf­de situ­a­tie zit. Dank hier­voor. En sterk­te Kameraad

    1. Dank je. Een gas­light rela­tie is echt ver­schrik­ke­lijk. Ik ben er geluk­kig uit. Mijn leven is 100 keer beter dan dat het een jaar gele­den was. Een gas­ligh­ter sloopt je, en lijkt je moed­wil­lig en sys­te­ma­tisch te wil­len ver­nie­ti­gen. Toen mijn gas­ligh­ter weg­liept van haar gezin, legi­ti­meer­de ze dat door het hele ver­haal om te draai­en en ineens was ik het die schul­dig was aan de woe­de­aan­val­len, het geweld, de dagen­lan­ge ter­reur met slech­te bui­en, schreeuw­par­tij­en, agres­sie en soms ook fysiek geweld. Ze heeft ach­ter­af een ver­haal gefa­bri­ceerd waar­in zij het slacht­of­fer is. Ik ben blij dat ze weg is en de kin­de­ren ook. Geen geschreeuw meer, nooit meer op eie­ren lopen, geen ver­pes­te week­ein­den meer. Dat is alle­maal voorbij.

      Ik heb nog wel eens gepro­beerd om er met haar over te pra­ten, om te zien of ze zich­zelf nu door­heeft, maar ze ont­kent alles glas­hard. Gas­ligh­ters zijn heel erg ziek en kun­nen heel goed hun eigen defect weg­pra­ten en ver­drin­gen. Maar dat wil­len ze niet weten. Dat zal bij haar ook nooit anders worden.

      Voor­dat ze is weg­ge­gaan had ze een vriend­je op de kop getikt. Die ver­tel­de haar dat “er niets mis was met haar”. Dat heeft ze me vaak voor­ge­hou­den. Wat ze ech­ter niet door­had, is dat hij dat zei zei omdat hij zijn geslachts­deel in haar mond had zit­ten en zij hem ruim­har­tig beloon­de met seks. Die rela­tie liep bin­nen een paar maan­den mis, waar­na hij bin­nen een paar uur een nieu­we vrien­din had. Zo toe­ge­wijd was hij.. 🙂 

      Mij raakt het niet meer. Na de chi­ca­nes van de laat­ste keer ben ik hard aan het gene­zen. De rea­li­sa­tie van de hope­loos­heid van mijn gas­ligh­ter, de abso­lu­te weten­schap dat zij nooit inzicht zal heb­ben in haar gru­we­lij­ke wan­ge­drag en haar tota­le gebrek aan zelf­re­flec­tie hel­pen daar goed bij. Trek­ken aan een dood paard, dat weet ik onder­tus­sen na bij­na 20 jaar erva­ring, heeft geen zin. De exploi­ta­tie en mis­han­de­ling zijn god-zij-dank voor­bij. Ik hoef me geen zor­gen meer te maken over de staat van mijn huis, elke dag als ik uit mijn werk kom. Ik krijg niet meer elke dag te horen dat ik ziek in mijn hoofd ben en een psy­chi­a­ter nodig heb. Ik word niet meer sys­te­ma­tisch geklei­neerd, ver­ne­derd, dood gezwe­gen, gene­geerd, klem gezet, afge­kaf­ferd en koud gesteld. Zij loopt niet meer brie­send en tie­rend door het huis, gewoon omdat er iets gebeurd is wat haar niet bevalt. De maan­den­lan­ge depres­sies waar­mee ze het huis ter­ro­ri­seer­de en onder­dom­pel­de in een groot zwart gat zijn weg, even­als de ruzies, de bedruk­te sfeer, en ook weg is de span­ning die zij op bij­na elke minuut van de dag leg­de. Ik ben echt onge­lo­fe­lijk blij dat ze er niet meer is. Mijn huis is nu voor ieder­een vei­lig, voor mij, voor mijn kin­de­ren, mijn fami­lie en mijn vrien­den. Ieder­een die in de jaren is weg­ge­ble­ven komt lang­zaam weer terug. En dat is omdat zij er niet meer is.

      Het is moei­lijk om niet alleen maar te den­ken dat ik me bij­na 20 jaar van mijn leven heb laten onder­druk­ken door haar, want er waren ook veel goe­de momen­ten. Die pro­beer ik dan maar te ont­hou­den. Als ik terug­denk aan de nacht­mer­ries van haar bui­en, dan word ik er depres­sief van.

Laat een antwoord achter aan Teec Antwoord annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *