Gaslight Narcists: Emotionele Roofdieren & de Illusoire Narrative van de Pathologische Leugenaar

Onder­in deze aan­te­ke­ning staan wat inte­res­san­te links…

Van­daag zie ik in de pers een mel­ding die mijn gemoed ern­stig trou­bleert: Pre­si­dent van de V.S. Donald Trump heeft het klaar­ge­speeld om de grens van 13.500 leu­gens te pas­se­ren. Ik kan me de afschuw in de V.S. goed voor­stel­len. Ik heb gehoord van het feno­meen “Gas­light Nar­cist” en ben geneigd mede­lij­den te heb­ben met het Ame­ri­kaan­se volk. Ik citeer ter illu­stra­tie een pas­sa­ge uit De Volkskrant:

“Er gaat geen dag voor­bij, of Amerika’s 45ste pre­si­dent ver­telt niet de waar­heid of hij ver­draait het. Van immi­gra­tie en het Rus­land-onder­zoek tot het Oekraïne-telefoontje en de Syrië-terugtrekking. Wan­neer Trump in een boze bui is, gaat hij zelfs zo’n 22 keer per dag in de fout.” 

Ik heb uit betrouw­ba­re bron begre­pen dat de belang­heb­ben­den rond Trump, die iets van hem wil­len, ver­wach­ten of nodig heb­ben, hem dage­lijks ver­tel­len – “dat er hele­maal niets mis is met jou, Donald, maak jij je maar geen zor­gen…” – waar­na ze ach­ter zijn rug de opbrengst tellen…

Uit eigen obser­va­tie weet ik dat de inhoud van het ver­haal dat Trump zich­zelf en de rest van de wereld voor­houdt niet het meest inte­res­san­te van zijn dage­lijk­se optre­den is. Het groot­ste deel van zijn publiek – dat geen direc­te aan­han­ger van hem is – weet onder­tus­sen dat de mees­te din­gen die hij zegt kant noch wal raken. Wat Trump uit­kraamt is meest­al onzin. Dat weet denk ik vrij­wel ieder­een. De weten­schap dat Trump dage­lijks en publie­ke­lijk liegt is onder­tus­sen voor elke Tom, Dick & Har­ry heel nor­maal gewor­den. De tel­ling waar­naar ik hier­bo­ven ver­wijs is daar­van het tries­te bewijs.

Inte­res­san­ter is Trumps aper­te ziek­te en de symp­to­men ervan die hij op een Dai­ly Basis aan de hele wereld laat zien: Trump is een nar­cist. Nar­cis­ten zijn emo­ti­o­ne­le roof­die­ren en een bui­ten­ge­woon feno­meen, dat – als het niet zo triest en destruc­tief was – de men­se­lij­ke psy­che in zijn meest ver­war­ren­de en onna­volg­ba­re staat laat zien…

…althans, dat vind ik als obser­vant zelf. Nar­cis­me heeft mijn aan­dacht omdat het licht werpt op de patho­lo­gie van een per­soon­lijk­heid die ik bij gebrek aan een bete­re indi­ca­tie mis­schien gewoon “slecht” zou moe­ten noe­men, maar die ik, ondanks de afwe­zig­heid van ook maar de gering­ste schijn van kans, met alle macht pro­beer te begrijpen. 

Zo zou ik graag inzicht krij­gen in wat de drijf­ve­ren en mecha­nis­men in Trump’s hoofd zijn, omdat ik (om mijn vin­gers ach­ter mijn wereld en de men­sen daar­in te krij­gen) me bezig houd met figu­ren die van­we­ge hun pro­ble­ma­ti­sche per­soon­lijk­heid op de vuil­nis­belt van de geschie­de­nis zijn beland. Dat zijn Hit­ler, Pol Pot, Mao en Sta­lin, om er maar een paar te noe­men, maar ook Trump. Trump is hier en nu, dus veel toe­gan­ke­lij­ker dan zijn voor­gan­gers. Het ligt ook in de lijn der ver­wach­tin­gen dat met Donald Trump pre­cies het­zelf­de gaat gebeu­ren. De indruk dat nar­cis­me en dic­ta­tuur aan elkaar ver­want zijn op de een of ande­re manier dringt zich regel­ma­tig bij me op.

Het record dat Trump van­daag heeft gezet is in en in triest. Toch gaat het er bij mij niet in dat hij een slecht mens is. Waar­om niet? Omdat ik dit feno­meen nar­cis­me ken. Trump is dan wel een patho­lo­gi­sche leu­ge­naar, een destruc­tie­ve per­soon die geen spaan van zijn poli­tie­ke of soci­a­le oppo­nen­ten (of part­ners) heel laat, die – in weer­wil van zijn wan­ge­drag – een bizar niveau van loy­a­li­teit vraagt van zijn omge­ving en die als een roof­dier in zijn eigen illu­sie leeft, maar dat is hij omdat hij een nar­cis­ti­sche afwij­king heeft. Hij heeft een ziek­te die hem belet om zijn wer­ke­lij­ke zelf waar te nemen. De illu­sie van het eigen gewel­di­ge ego en het aan­pa­len­de destruc­tie­ve gedrag is een vol­le­dig auto­ma­tisch wer­kend en voor de nar­cist onzicht­baar mecha­nis­me, dat ver­band houdt met een ech­te fysi­o­lo­gi­sche afwij­king in de her­se­nen. De nar­cist zelf heeft daar­over zelf geen enke­le con­tro­le. Die is gewoon echt heel erg ziek, iets wat hij van­we­ge de aard van de ziek­te zelf met geen moge­lijk­heid kan inzien. En om iemand slecht te kun­nen noe­men, moet er bij die per­soon een inten­tie zijn om han­de­lin­gen te ver­rich­ten waar­van hij weet dat die niet door de beu­gel kun­nen én moet hij zich er zelf bewust van zijn. Bij de vol­bloed nar­cist is van geen van bei­de spra­ke. Het is ook daar­om dat de nar­cist zich­zelf gewel­dig kan vin­den ter­wijl de rest van de wereld hem verwerpt.

Een nar­cist heeft in de regel geen ech­te vrien­den en hij weet zel­den waar­om. Zijn ver­hou­ding tot de men­sen om hem heen is instru­men­teel. Zij moe­ten hem iets ople­ve­ren en onvoor­waar­de­lijk deel­ne­men aan zijn zelf­ver­vul­len­de nar­ra­ti­ve, anders zijn ze niet meer wel­kom. Ze wor­den dan publie­ke­lijk afge­scho­ten (Trumps getwit­ter en geFox­News) en ver­vol­gens afge­dankt. Loy­a­li­teit aan de nar­cist moet totaal en vol­le­dig zijn, wat hij ook doet. Zijn leu­gens, con­flic­ten of mis­dra­gin­gen kun­nen niet ter dis­cus­sie wor­den gesteld op straf­fe van ver­bre­king van de rela­tie. Deze din­gen zijn aar­di­ge poin­ters naar het – onvrij­wil­lig – ont­bre­ken van een con­sis­ten­te mora­li­teit en de mani­fes­ta­tie van het roof­die­ren­ge­drag. De vraag om spe­ci­a­le loy­a­li­teit is vrij­wel altijd gewor­teld in immo­reel den­ken of han­de­len en in het geval van de nar­cist ligt dit vol­le­dig bui­ten zijn eigen gezichts­veld. De illu­soi­re nar­ra­ti­ve die de nar­cist dage­lijks bij zich­zelf her­haalt, stelt hem in staat om rus­tig te sla­pen, ondanks de vele diep gekwet­ste men­sen die hij ach­ter­laat. Wat je daar­bij kunt opmer­ken: de nar­cist wij­zigt zijn beeld van het ver­le­den met het spe­ci­fie­ke doel om er voor zich­zelf mee weg te komen. Dat wijst min­stens op een klei­ne scherf van bewust­zijn van het eigen wan­ge­drag. Daar­na ech­ter, is de wer­ke­lijk­heid voor altijd ver­dwe­nen ach­ter een nieuw, aan­ge­past ver­haal, dat voor­al de doe­len van de nar­cist dient.

Trumps zie­li­ge gepruts is voor ieder­een die het kan bin­nen­hou­den dage­lijks op TV en Twit­ter te zien. De ver­ont­waar­di­ging over zijn leu­gen­ach­tig­heid en zijn nar­cis­me groeit met de dag. Even­wel heeft dit geen enkel effect op Trump zelf. Hij blijft rots­vast gelo­ven in zijn eigen geni­a­li­teit, hij laat geen feed­back toe, hij kan alleen zen­den en niet ont­van­gen en hij heeft een patho­lo­gisch gebrek aan empa­thisch ver­mo­gen. Zo bouwt hij een illu­sie om zich­zelf heen die als doel heeft om zijn dom­me en soms zelfs mis­da­di­ge gedrag voor zich­zelf goed te pra­ten, zon­der dat zelf te weten.

Trumps optre­dens zijn zeer her­ken­baar. Ik heb in mijn eigen omge­ving in een grijs ver­le­den ele­men­ten gekend die krek het­zelf­de gedrag ver­toon­den. Daar­om weet ik me ook heel goed te ver­plaat­sen in de gevoe­lens van de men­sen om Trump heen: de mach­te­loos­heid, het onrecht, de afschuw, de tota­le uit­zicht­loos­heid en het vol­le­dig afwe­zi­ge ver­trou­wen dat het ooit nog goed zal komen met hem. 

Ik kan ze het ant­woord zo geven: “Neen, het gaat nooit goed komen met Trump, want de illu­si­o­nai­re nar­cist is ziek, ego­cen­trisch, ver­sto­ken van een wer­kend moreel kom­pas en niet in staat tot eni­ge zelf­re­flec­tie.” Een pro­fes­si­o­neel exem­plaar zal elke feed­back één‑op‑één naar de spre­ker terug­spie­ge­len. Een nar­cist kan zich met recht afvra­gen waar­om hij met zoveel men­sen om hem heen een slecht rap­port heeft… om ver­vol­gens de ver­ant­woor­de­lijk­heid voor een con­flic­tu­eus leven vol­le­dig bij ande­ren neer te leggen.

Wat in de tekst hier­bo­ven voor­al dui­de­lijk wordt over de nar­cist, is hoe wars hij is van feed­back. Hij wil kan geen enke­le terug­kop­pe­ling over het eigen gedrag ver­dra­gen. Mocht hij die onver­hoopt toch krij­gen, dan ant­woordt de nar­cist met de acu­te beëindiging van de com­mu­ni­ca­tie, de afwij­zing van de gespreks­part­ner en soms ook met veel ver­baal geweld. Hij doet dit om zich­zelf te bescher­men tegen kri­tiek en om een wereld­beeld te onder­hou­den, dat zijn ver­wer­pe­lij­ke gedrag en (onvrij­wil­li­ge) oneer­lijk­heid legi­ti­meert. De nar­cist creëert daar­mee een bub­bel om zich­zelf heen, die hem in staat stelt om de reële wereld af te schil­de­ren als slecht, onbe­grij­pend, vij­an­dig en dom en het biedt hem de moge­lijk­heid om, waar hij ook komt, rück­sichts­los een spoor van ver­nie­ling te trek­ken. Daar­bij pleit hij zich­zelf vrij van elke ver­ant­woor­de­lijk­heid die hij heeft en schil­dert hij elke oppo­nent af als een onbe­heerst, slecht, dom en woest mens, waar­te­gen hij in bescher­ming geno­men moe­ten wor­den door de men­sen om hem heen. De nar­cist ver­wacht daar­bij altijd gehol­pen en geloofd te wor­den. En om dat te berei­ken, liegt hij zijn eigen wer­ke­lijk­heid bij elkaar. 

Het uit­ein­de­lij­ke doel is: ster­ven in de per­fec­te weten­schap nog nooit iemand enig onrecht aan­ge­daan te hebben.

Er is een hele gei­ni­ge bij­kom­stig­heid bij de nar­cis­ti­sche per­soon­lijk­heid en dat is dat hij geen zij­waart­se ver­ban­den naar zich­zelf kan leg­gen. Als Trump zijn eigen gedrag bij iemand anders ziet, dan kan hem dit wel tot op het bot ver­ont­waar­di­gen, maar er gaat bij hem ver­der ner­gens een bel­le­tje rin­ke­len. Zo is het moge­lijk om over hem een ste­vi­ge sati­re te maken zon­der dat hij door­heeft dat het over hem gaat. Als je hier de naam Trump zou ver­van­gen door een ande­re, dan zou hij – als hij deze aan­te­ke­ning leest – niet door­heb­ben dat het om hem gaat. Dat is name­lijk de kern van het feno­meen nar­cis­me: niet kun­nen zien wat jouw effect is op je omge­ving, omdat het ver­mo­gen om sig­na­len uit die omge­ving waar te nemen ont­breekt. Zo is het ook nog eens: een nar­cist begrijpt geen body­lan­gu­a­ge en kan geen hint juist interpreteren.

De nar­cist leeft in een vol­le­dig gefa­bri­ceer­de wer­ke­lijk­heid, waar­in hij nooit iets fout doet en waar­in ieder­een gek is behal­ve hij. Hij hoeft in die wereld nooit ver­ant­woor­ding af te leg­gen voor zijn leu­gens en zijn immo­re­le gedrag en hij legi­ti­meert zo voor zich­zelf dat hij ande­ren afdankt. Patho­lo­gisch lie­gen is een rand­voor­waar­de voor nar­cis­me. Trump zal voor altijd zal den­ken dat hij de bes­te pre­si­dent van de V.S. ooit is en de men­sen in zijn omge­ving zul­len dit – zolang hij leeft – tan­den­knar­send moe­ten accep­te­ren. Daar­bij teken ik nog wel één ding aan: de nar­cist is een bekla­gens­waar­di­ge mens, die nooit zal begrij­pen wat de wereld toch tegen hem heeft, die denkt dat hij het onder­werp is van een per­ma­nen­te hek­sen­jacht en vindt dat voor hem eigen­lijk voor­al sterk mede­lij­den op zijn plaats is.


Slot­op­mer­king

De vraag waar­om men­sen dan über­haupt iets met Trump te maken wil­len heb­ben blijft inte­res­sant. Die is ook goed te beant­woor­den. Nar­cis­ten zijn emo­ti­o­ne­le roof­die­ren, die men­sen aan zich weten te bin­den met hun char­me, schoon­heid en hun sublie­me toneel­spel.

Nar­cis­ten zijn vaak mooie en aan­trek­ke­lij­ke men­sen. Ze bie­den iets wat de ander wil heb­ben. In gif­ti­ge rela­ties met nar­cis­ten is dat gebor­gen­heid, nabij­heid (en seks), bij een nar­cis­ti­sche ouder (naar zijn kin­de­ren) is dat erken­ning, bij Trump is het de toe­gang tot macht en rijk­dom.

Wie de links hier­on­der volgt komt terecht op zeer ont­luis­te­ren­de arti­ke­len over dit soort mensen.….

Wat is een Gas­ligh­ter / Nar­cist – Waar­om is het zo moei­lijk om je van een nar­cist te bevrij­den?Een ver­hel­de­rend arti­kel over de Gas­light Nar­cist die Trump heet – Eer­de­re aan­te­ke­ning: Nar­cis­me… – Ver­plich­te lite­ra­tuur: The subt­le Art of not giving a F*ck (2016) door Mark Mason.

3 gedachtes over “Gaslight Narcists: Emotionele Roofdieren & de Illusoire Narrative van de Pathologische Leugenaar

  1. Car­lo, hoe­zeer ik je afschuw van Trump deel, hem in dezelf­de cate­go­rie plaat­sen als Hit­ler et al. gaat mij te ver. 13 dui­zend leu­gens ver­sus 20 mil­joen doden, I rest my case.
    En dan je defi­ni­tie van slecht. Die bevalt mij niet. Trump kan er vol­gens jou niets aan doen, want heeft een aan­doe­ning. Niet slecht dus. Geldt dat niet ook voor H, S, M, en PP? M.i. Ben je slecht van­we­ge je gedrag, onaf­han­ke­lijk van de oor­zaak. Ver­wijt­baar­heid of genees­baar­heid komen pas later.
    Keep up the good work!

    1. Ja, die case is enigs­zins terecht.
      Echter,
      je kunt me van­we­ge mijn lief­de voor het intel­lec­tu­e­le metier gerust in dezelf­de cate­go­rie zet­ten als Mus­so­li­ni. Maar toch, de uit­vin­ding van een zeer dode­lijk geble­ken poli­tiek stra­mien kun je mij echt niet verwijten. 🙂

      Jouw twee­de opmer­king snijdt wat mij betreft een aar­di­ge den­nen­boom. Ik stel voor daar een keer over te debat­te­ren, want ik ken je als een begaafd den­ker. Ik zal onder­tus­sen het nodi­ge huis­werk doen. Dat beloof ik.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *