Verwarring – instrument van de dictator

Als een dic­ta­tor ze­ker wil zijn van de loy­a­li­teit van zijn lui­te­nants, dan moet hij er­voor zor­gen dat er flink veel ver­war­ring be­staat over hun ver­ant­woor­de­lijk­he­den. Ze zul­len dan pro­be­ren de­ze naar zich toe te trek­ken ten­ein­de bij de chef in de gunst te ko­men. Dit ver­oor­zaakt de no­di­ge on­dui­de­lijk­heid maar die wordt ruim­schoots goed ge­maakt door de slijm-in­zet van de ver­schil­len­de con­cur­ren­ten op de gun­sten­markt. Daar is de dic­ta­tor de le­ve­ran­cier en zijn de di­rect on­der­ge­schik­ten de af­ne­mers. Het eni­ge wat ze hoe­ven te doen is met al­le macht pro­be­ren om in een goed blaad­je bij de chef te ko­men. Dat kun­nen ze doen door voort­va­rend te han­de­len in de geest van zijn be­leid* en door de di­rec­te col­le­gae schaam­te­loos te naai­en zo­dra de ge­le­gen­heid zich voor­doet.

De­ge­ne bij wie ik van de­ze tac­tiek als eer­ste hoor­de was Adolf Hit­ler. Die had de war­ri­ge dif­fu­sie van ver­ant­woor­de­lijk­he­den en taak­stel­ling tot een wa­re kunst ver­he­ven. In zijn di­rec­te kring van op­per-na­zis wist ei­gen­lijk nie­mand echt wat er van hem werd ver­wacht, maar zorg­de de on­der­lin­ge strijd om de führers­gunst voor de dy­na­miek die Hit­ler wil­de om zijn rijk te be­stie­ren. Het re­sul­taat was een cha­o­ti­sche re­ge­ring – waar­van de mi­nis­ter­raad slechts één keer bij el­kaar ge­weest is – waar­in ie­der­een maar deed waar­van ver­wacht werd dat Hit­ler het goed zou vin­den. Daar­bij zij aan­ge­te­kend dat dit al­leen op het al­ler­hoog­ste ni­veau gold. On­der de ver­schil­len­de deel-führers ging het er een stuk ge­struc­tu­reer­der aan toe.

Waar wil ik heen? Al­weer Trump, al­hoe­wel ik me­zelf gis­te­ren nog be­loof­de hem met rust te la­ten. Even­wel is de­ze aan­te­ke­ning be­lang­rijk om­dat Trump zich van het­zelf­de in­stru­ment be­dient als Adolf Hit­ler tus­sen 1933 en 1945 deed. Hij laat zijn men­sen ook – net als Adolf – on­der­ling con­cur­re­ren “om ze scherp” te hou­den en ver­ant­woor­de­lijk­he­den wor­den (als ik de pers goed be­grijp) dif­fuus ge­maakt en ge­hou­den. Zijn hoog­ste vei­lig­heids­over­leg is daar­van een goed voor­beeld. De mi­li­tai­ren zijn daar op een la­ger plan ko­men te staan, ter­wijl zijn chef po­li­tiek stra­teeg en se­ni­or coun­se­lor – de le­vens­ge­vaar­lij­ke dooms­day-den­ker en ein­de­tij­den-ca­ta­stro­fe-adept Ste­ve Ban­non – naar bin­nen is ge­scho­ven. De­ze ver­schrik­ke­lij­ke man stuurt aan op oor­log om­dat zijn ide­o­lo­gie dat voor­schrijft.

Blijft de vraag of Trump de on­dui­de­lijk­heid tac­tisch ge­bruikt of dat hij niet weet hoe te ma­na­gen. Ik denk het eer­ste. Ik denk daar­om ook dat het ver­loop van het nieu­we Ame­ri­kaan­se tsa­ren­rijk, of in ie­der ge­val van de nieu­we tsaar, niet rus­tig zal zijn. Het is te ho­pen dat het een niet al te lang le­ven is be­scho­ren. Er gaan sinds gis­te­ren al ge­lui­den op over een nieuw “Wa­ter­ga­te”. Dat is pre­cies zo’n in­ci­dent waar­over een pre­si­dent kei­hard kan val­len. In dat ver­band: Nixon was als po­li­ti­cus be­ter en ef­fec­tie­ver dan Trump ooit zal kun­nen zijn, maar de valkuil waar ze in lo­pen is waar­schijn­lijk de­zelf­de. Dat schept hoop, op een “im­pe­ach­ment” voor Trump, net zo­als voor zijn be­ruch­te pre­cur­sor Ri­chard Nixon.


*) … be­leid is bij ge­brek aan be­ter een groot woord in dit ver­band.

Ara­bie­ren op Mars
Ver­kie­zings­drift 2017
T⛪UIS | MUURK✍NT | | Carlito, ergo SUM! - JAARGANG 8 | ◬