Zwak van ka­rak­ter

“Schwäche von Hal­tung* wird Schwäche des Cha­rak­ters.”

… is wat Al­bert Ein­stein in zijn on­ein­di­ge en uni­ver­se­le wijs­heid een keer ge­zegd schijnt te heb­ben. Dit ci­taat kom je ech­ter vrij­wel al­tijd in het En­gels te­gen als:

“Weak­ness of at­ti­tu­de* be­co­mes weak­ness of charac­ter.”

Het is een ge­rust­stel­len­de ge­dach­te dat Ein­stein naast the­o­re­tisch na­tuur­kun­di­ge ook des­kun­dig op het psy­cho­lo­gi­sche vlak was. Ik druk mij op zijn minst cy­nisch uit, want Ein­stein was dat na­tuur­lijk he­le­maal niet, maar hij ma­tig­de zich­zelf wel re­gel­ma­tig het recht aan om uit­spra­ken te doen die als uni­ver­se­le wijs­he­den over­kwa­men, maar die dat bij de ge­ring­ste na­de­re in­spec­tie ab­so­luut niet ble­ken te zijn. In de na­da­gen van zijn car­ri­è­re – op Prin­ce­ton – werd hij daar­om ook voor­al met rust ge­la­ten; hij werd niet door ie­der­een meer even se­ri­eus ge­no­men.

Bij “Zwak­te van ka­rak­ter” heeft ie­der­een een me­ning, die er om schreeuwt te wor­den on­der­zocht. Het is een soort Bar­num-be­we­ring, iets wat je al­tijd te­gen ie­mand kunt zeg­gen, om­dat het een on­ge­struc­tu­reer­de drol is die je vol­strekt vrij­blij­vend op ie­mands bord kunt leg­gen. De leek die een ad hoc huis-tuin-en-keu­ken ana­ly­se uit­voert om zo tot een der­ge­lij­ke dia­gno­se te ko­men over ie­mands ka­rak­ter lijkt toch voor­al be­lang-ge­dre­ven te zijn, en niet des­kun­dig. Aan een uit­spraak als: “Jij bent zwak van ka­rak­ter” kleeft dus een aan­tal pro­ble­men, waar­van er één is dat de spre­ker mis­schien wel iets zegt over zijn ei­gen ka­rak­ter. Dit is nog af­ge­zien van de no­tie dat de spre­ker zich ver bo­ven zijn be­voegd­heid uit­laat.

Ik heb mijn ei­gen idee­ën na­tuur­lijk. Mijn vi­sie op ka­rak­ter-sterk­te/­zwak­te heeft voor­al te ma­ken met het ge­hal­te aan zelf­re­flec­tie dat ie­mand heeft, de ma­te waar­in ie­mand niet weg­kijkt van zijn ei­gen on­fij­ne fou­ten, is­sues, han­de­lin­gen en uit­spra­ken, maar de­ze juist er­kent en er de vol­le ver­ant­woor­de­lijk­heid voor neemt. De waar­heid over je­zelf ma­na­gen, ge­beur­te­nis­sen en uit­spra­ken ont­ken­nen of ver­draai­en, een blin­de vlek heb­ben voor je slech­te ei­gen­schap­pen, je ge­heu­gen aan­pas­sen aan je be­lang, je­zelf gro­ter voor­doen dan je bent, ana­ly­ses uit­voe­ren waar­voor je op geen en­ke­le ma­nier ge­kwa­li­fi­ceerd bent, niet kun­nen luis­te­ren naar feed­back maar slechts kun­nen zen­den, an­de­ren aan­wij­zen als oor­zaak van jouw pro­bleem en voor­al, an­de­ren zwak van ka­rak­ter noe­men ter­wijl je je­zelf sterk en “on top” waant, dát toont zwak­te van ka­rak­ter.


*) So­ci­o­lo­gen zijn ge­kwa­li­fi­ceer­de at­ti­tu­de spe­ci­a­lis­ten, want daar­voor heb­ben ze door­ge­leerd. Ze be­schik­ken over een ruim in­stru­men­ta­ri­um om at­ti­tu­des te me­ten, de zo­ge­naam­de at­ti­tu­de­scha­len. Het is in ver­band met “de sterk­te van ka­rak­ter” erg leer­zaam om dit eens te be­schou­wen via de F‑Schaal, die spe­ci­fiek de “fas­cis­ti­sche at­ti­tu­de” meet.

Je kunt mijns in­ziens zon­der meer stel­len dat de door­snee fas­cist, die erg hangt aan ex­ter­ne struc­tu­ren voor de con­tro­le over de in­di­vi­du, zwak van ka­rak­ter is, om­dat zijn in­ter­ne cul­tuur – zijn ka­rak­ter – hem klaar­blij­ke­lijk geen rug­gen­graat van be­te­ke­nis biedt.

Een gedachte over “Zwak van ka­rak­ter

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *