6 jaar verder: minder rijken maar veel rijker

Het tabelletje hieronder heb ik vanmorgen uit NOS.nl gehaald. Zoals ik al verwachtte toen ik de boeken van Stiglitz en Piketty las, is de verdeling van rijkdom op deze planeet niet minder scheef maar schever geworden. Er zijn nu nog minder mensen die meer van het totale wereldkapitaal in handen hebben. Ik vraag me niet eens meer af waarom ik niet verbaasd ben. Waarschijnlijk omdat met de verkiezing en het aantreden van Donald Trump als president van de V.S. er een nieuwe lichting miljardairs meekomt die het steeds ondoorzichtiger wordende Trumplex gaat managen. De V.S. wordt een echte multinational; eentje die op commerciële leest geschoeid is.

De heren hier boven bezitten samen 99% van alle rijkdom, wat evenveel is als het gezamenlijke bezit van 3,6 miljard mensen aan de onderkant van de piramide. Opgeteld is het op een haar na 400 miljard dollar. Daarvan kun je de hele derde wereld van onderwijs en gezondheidszorg voorzien. Deze groep van acht perverselingen is een reductie ten opzichte van zes jaar geleden: het waren er toen 388. Ofwel, het is een onontkoombaar feit dat de ongelijkheid groeit, en niet zo’n klein beetje ook.

Deze cijfers komen uit het rapport An Economy for the 99% van Oxfam Novib. Haar directeur Farah Karimi stelt onomwonden:

Ons rapport toont opnieuw aan dat extreme ongelijkheid wereldwijd nog steeds toeneemt. Het is een schande dat een handjevol mensen over zo veel vermogen kan beschikken, terwijl een op de tien mensen moet rondkomen van minder dan 2 dollar per dag.

Een belangrijke oorzaak is de perverse belastingmoraal van extreem rijke mensen en internationale bedrijven. Daardoor lopen veel landen belastinginkomsten mis. Tegelijkertijd wordt over de hele wereld gesneden in de budgetten voor onderwijs en gezondheidszorg. Overheden moeten politieke moed tonen zodat belastingontwijking door internationale bedrijven en de superrijken wordt aangepakt.”

Als ik mijn bovengenoemde notities over Stiglitz en Pikkety nasla dan begint mijn bloed weer te koken. Ik deed daarin een voorspelling over het revolutiepotentieel van de wereld, nu “Het Proletariaat” overal zo veel mondiger, beter en ontwikkelder is geworden. Jammer genoeg rekende ik niet op het opkomende populisme, dat uiteindelijk de massa, die het in het geheel niet breed heeft, voor het karretje van de kapitalisten heeft weten te spannen. Dat lijkt in ieder geval in de V.S. zo te zijn. Ook deed ik aannames over de ontwikkeling van de arbeiders in de V.S.. Wellicht zit ik daar volledig naast en zijn ze daar gewoon veel onnozeler dan hier in Europa, waar de ongelijkheid toch beduidend minder is. Ons sociaaldemocratisch gehalte is ook enige magnitudes groter.

Of er in de V.S., waar de midden- en de onderklasse de komende vier jaar nog eens extra uitgeknepen zullen worden, dus ooit een revolutie zal ontstaan waag ik nu te betwijfelen. Die Amerikanen zijn er te dociel en te gedwee voor en ze geloven teveel in het kadaverkapitalisme. Geld lijkt in dat land de enige indicatie voor succes te zijn en iedereen staat daarom op zijn recht op de Amerikaanse Droom. Een ding weet ik heel zeker: op die manier krijg je nooit een maatschappij die menselijk wordt.

De onvoorspelbare en onberekenbare Trump gaat niet helpen om de ongelijkheid in Amerika aan te pakken. Zo veel is ondertussen, nog voor zijn inauguratie, duidelijk. Vooralsnog heb ik in hem – na zijn barrage aan volstrekt idiote en hersenloze Tweets – nog minder vertrouwen dan ik al had. Het is een boer die niet bijster veel lijkt te snappen van goede manieren, buitenlandse politiek, diplomatieke mores, landsbestuur, cultuur, verantwoordelijkheid of goede smaak. Het worden onzekere en onfijne tijden.

Jos Collignon – VK 16 januari 2017

Komt Europa eindelijk in beweging?
Trump: Jared Kushner en Russische seks